श्यामा वर्णा, सुकेशी, सुन्दरी, वटवृक्षसन्निभाङ्गी सा देवी, तद्रूपदर्शने पुरुषा नार्यश्च तस्याः सदृशं किमपि न लब्धवन्तः। सा स्त्रीस्वभावेन पृथिव्याः प्रमाणेन युक्ता बभूव। तत्र सा लक्षदिव्यसंवत्सराणि तपः परममकार्षीत्। ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्ये स्थिता, शिशिरे सलिले स्थित्वा तपश्चकार; द्वौ विंशतिसहस्रसंवत्सरान् फलं तोयं चाश्नात्, चत्वारिंशत्सहस्रसंवत्सरान् वायुभोजनया जीवन्त्या अनया तपः कृतम्। एकपादस्थितां सूक्ष्मां दुरवगाह्यां तां कमलजः पश्यन् तत्र समुपस्थितः। सापि हंसवाहनं चतुर्मुखं ब्रह्माणं तत्र ददर्श। तदा ब्रह्मा उवाच— “यदि श्रीहरौ भक्तिः, मोक्षो वा, अमृतत्वं वा जरामरणविनाशनं वा, यदिच्छसि तद् वरं वद।” ततो तुलसी उवाच— “सर्वज्ञस्य साक्षात् तव सन्निधौ मम किं लज्जा? अहं हि तुलसी, पूर्वं गोलोकवासिनी गोपी आसीम्। गोविन्दे आसक्तया तृप्तिं न लब्धवत्यहं मूर्च्छिता चाभवम्। तदा राधिकया क्रुद्धया गोविन्दो निगृह्य मम शापो दत्तः। ततः गोविन्देन प्रोक्तम्— ‘त्वं ममांशत्वेन चतुर्भुजा भविष्यसि।’ इत्युक्त्वा स भगवान् अन्तर्धानमगात्। ततोऽहं प्रियं नारायणं शान्तं सुन्दररूपिणं दृष्टवती। ब्रह्मा पुनरुवाच— “स तेजस्विन्यंशः भारतवर्षे अलभ्यनाम्नि जातः। राधिकाशापात् स दानवकुले जातोऽभूत्। स त्वां गो लोके दृष्ट्वा कामवशाद्विक्षिप्तचित्तः स्मरन्, पूर्वजन्मस्मृत्या तपः कृत्वा वरलाभेन त्वां प्राप्तवान्। अतः सौम्ये, तस्य भार्या भव। नारायणस्यैव शापेन, अंशतो दिव्यव्यवस्थया, त्वं सर्वपुष्पेषु श्रेष्ठा, विष्णोः प्राणाधिक्या भविष्यसि। वृन्दावने वृक्षरूपिणी वृन्दा नाम्ना विख्याता भविष्यसि। वृक्षपत्नी रूपेण श्रीकृष्णस्यान्यदा सहचरी भविष्यसि।” एवं ब्रह्मणो वचः श्रुत्वा सा देवी हृष्टा स्मितमुखी बभूव। ततो तुलसी उवाच— “सत्यं वदामि, पितः, मम चतुर्भुजेन न सन्तोषः। अहं गोविन्दे तृप्तिं न लब्धवती, भाग्यवशात् तद्रागो विघटितः। तथापि तस्य प्रसादेन दुर्लभः स गोविन्दो पुनः मया लभ्यते।” ब्रह्मा पुनरुवाच— “मम वरात् त्वं तस्यैव प्राणाधिक्या भविष्यसि। राधिका त्वदीयं प्रेम रहस्यरूपेण स्थापयिष्यति।” एवं उक्त्वा ब्रह्मा तस्यै देवीदत्ते षोडशाक्षरं मन्त्रं समर्पितवान्। स एव सम्पूर्णं पूजनविधिं च विधिपूर्वकं न्यवेदयत्। ब्रह्मणः निर्देशेन सा देवी बदरिकाश्रमे सर्वविधिना पूजनं कृतवती। द्वादश दिव्यवर्षाणि तदुपासना कृतवती। यदा तपो मन्त्रश्च सिद्धौ, तदा वाञ्छितं वरं प्राप। तस्याः चित्ते तुष्टिः जाता, तपःक्लेशं त्यक्त्वा अन्नपानं कृत्वा सन्तुष्टा शयने न्यविशत्। नारायण उवाच— यौवनसम्पन्ना सा उत्तमा स्त्री स्तुत्या संपूजिता।