सा स्त्रीरत्नम्, अत्यन्तसौम्यरूपा, मणिमुक्ताभरणैः शोभिता आसीत्। तयोः प्रेमविनोदः, यौवनकौशलयुक्तयोः, निरन्तरं प्रवृत्तः। तस्या ऋतुमतीभावे सः रमणं विरम्य तिष्ठति स्म। ततः सा शीघ्रं गर्भधरिणी अभवत्, शीलवती सततं, शतं दिव्यवर्षाणि गर्भं धारयामास। शुभे मुहूर्ते, शुभदिने, शुभयोगयुक्ते, कार्तिकपूर्णिमायां, शुभदिवसि, पद्मरागवर्णयुगपादयुक्ता, राजलक्ष्मीसंपन्ना, राजश्रीदेवीरूपा, बिम्बफलरक्तोष्ठी, गृहं निरीक्ष्य स्मितवती, नाभ्यधः त्रिवलिसंयुक्ता, गोलाभिसुन्दरस्फिग्युक्ता, श्यामवर्णा, सुकेशी, रम्या, वटवृक्षसदृशी, तां दृष्ट्वा नरनारीणां कोऽपि उपमा नासीत्। सा भूमिमानपि स्त्रीस्वभावेन योग्याऽभवत्। तत्र शतसहस्रं दिव्यवर्षाणि सा परमं तपः अकरोत्। ग्रीष्मे पञ्चाग्नितपः, शीतकाले वारिस्थानं, फलं जलं च विंशतिसहस्रवर्षाणि उपयुज्य, चत्वारिंशत्सहस्रवर्षाणि वायुन्येव जीविता। तां एका पदेन स्थितां, सूक्ष्मां, दुर्ग्राह्यां, कमलसम्भवः ब्रह्मा दृष्टवान्। सा हंसवाहनं चतुर्मुखं ब्रह्माणं तत्र उपस्थितं अपश्यत्। तदा ब्रह्मा उवाच—“हरिभक्तिः, मोक्षः, अमृतत्वं वा, जरामुक्तिः वा—यद्वा इच्छसि।” तुलसी प्रत्युवाच—“सर्वज्ञस्य सन्निधौ मे लज्जा का?” अहं तुलसी, पूर्वं गोलोकवासी गोपी आसीत्। गोविन्दे आसक्त्या, तृप्तिहीनया, मूर्छितया, राधिकया कोपात् गोविन्दं तिरस्कृत्य मां शप्तम्। गोविन्दः उवाच—‘त्वं मम अंशः चतुर्भुजा भविष्यसि।’ एवं उक्त्वा देवेशः दृष्ट्यन्तरितः। तदा अहं नारायणं प्रियं, शान्तं, सुन्दररूपं अपश्यम्। ब्रह्मा उवाच—“स अंशः, अतिशोभनः, भारतदेशे अलभ्यरूपेण जातः। राधिकाशापात् अधुनाऽसौ दानववंशे जातः। पूर्वं गोलोके त्वां दृष्ट्वा तस्य मनः कामेन व्याकुलम्। सः पूर्वजन्मस्मरणात् तपः कृत्वा वरप्राप्त्या त्वाम् अलभत्। अतः, हे शुभे, सौभाग्ये, तस्य पत्नी भव। नारायणस्य शापात्, अंशेन, दिव्यव्यवस्थया, त्वं सर्वपुष्पेषु अग्र्या, विष्णोः प्राणादपि प्रिया भविष्यसि। वृन्दावने वृक्षरूपेण वृन्दा नाम्ना प्रसिद्धा भविष्यसि। वृक्षपतिदेव्या रूपेण सदा कृष्णसहिता भविष्यसि।” एवं श्रुत्वा सा हृष्टा स्मितवती। ततः तुलसी उवाच—“सत्यं वदामि, हे पितः, चतुर्भुजेन न तद्भवति। गोविन्देन तृप्तिहीनाऽस्मि, यतः भाग्येन रतिक्षोभः जातः। तस्य कृपया, दुर्लभः गोविन्दः पुनः प्राप्यते।