रामः, जनकनन्दिनीं रक्षयितुम् लक्ष्मणं वनमध्ये स्थापयित्वा, स्वयम् तत्र निर्गतः। तस्मिन्नेव काले मायामृगः 'लक्ष्मण!' इति शब्दं निर्मायन् वनं व्याघातयत्। वैकुण्ठस्य महद्वारे एकः द्वारपालानां सेवकः, सनकादिभ्यः शापेन राक्षसीरूपं प्राप्तवान्। सा राक्षसी तदनुष्टुभं दुःखितं 'लक्ष्मण!' इति शब्दं श्रुतवती। लक्ष्मणस्य तत्र न सति, रावणः यः निग्राहितुं अशक्यः, रामसमीपं अभ्यागतः। रामः वनमध्ये लक्ष्मणं दृष्ट्वा विषण्णः अभवत्। दीर्घकालं मूर्च्छितः सः पुनः अतिव्यग्रं विलपितवान्। कालान्तरे नदीतीरे गृध्रस्य वचनेन तस्य समाचारं प्राप्तवान्। ततः लङ्कां गत्वा रघुवंशश्रेष्ठः रावणं बाणेन हत्वा शीघ्रं अग्निपरीक्षां कृतवान्। छायारूपा सीता नम्रतया अग्नये च रामाय च उवाच। अग्निः उक्तवान्—'तत्रैव तपसा स्वर्गलाभः ते भविष्यति।' तस्याः वचने श्रुत्वा सा पुष्करे तपश्चर्यां आरब्धवती। कालक्रमेण तस्याः तपसा यज्ञकुण्डात् उत्पन्ना। कृतयुगे सा वेदवती, कुशध्वजस्य शुभा कन्या। तस्याः छाया द्वापरे देवी द्रौपदी, द्रुपदस्य सुता। नारदः उक्तवान्—'एवं, महाभाग, सर्वशङ्कां मनसः अपाकरोतु।' नारायणः उवाच—'सा छाया रूपवती युवती च महद्व्यथा युक्ता।' रामाग्न्योः आदेशेन तपश्चर्यां कृत्वा शङ्करात् वरं याचितवती। 'पति देहि, पति देहि, पति देहि, त्रिनेत्र!' इति तया अभ्यर्थितम्। तस्याः याचनां श्रुत्वा शिवः रसाधिपः स्मितवान्। अतः सा पञ्चपाण्डवानां प्रिया पत्नी अभवत्। ततः रामः लङ्कायां रमणीं सीतां प्राप्त्वा, भारतं एकादशसहस्रवर्षाणि राज्यं कृतवान्। वेदवती लक्ष्म्याः अंशः कमलायां प्रविष्टा। चतुर्वेदाः सदा साकाराः। कुशध्वजकन्यायाः कथा संक्षेपेण उक्ता। नारायणः पुनः उवाच—'कामात् सा राजा सह गन्धमादनगिरौ क्रीडितवती। पुष्पचन्दनालङ्कृतं सुखशय्यां कृतवन्तौ। सती रत्नाभरणैः शोभिता, स्त्रीरत्नं, सुलक्षणा। तयोः कामक्रीडा न विरामम्; कामशास्त्रनिपुणौ। तस्याः रजस्वलायाम् सः कामक्रीडां विरमितवान्। ततः सा तत्क्षणमेव गर्भं धारणं कृतवती, शुद्धा, शतं दिव्यवर्षाणि गर्भं धारयामास। शुभे काले, शुभे दिने, शुभयोगयुक्ते, कार्तिकपूर्णिमायां, शुभदिवसे, पद्मरागवर्णयुगपादयुक्ता, राजलक्ष्म्याः अधिष्ठात्री, राजश्रीयुक्ता, बिम्बफलवर्णाधरौ, गृहं निरीक्ष्य हासमानमुखी, नाभ्यधः त्रिवलययुक्ता, मृदुलं गोलं चञ्चलं च श्रोणियुग्मं।