शृणु, मुने, धर्मस्य गूढमर्थम्। यः कश्चित् यज्ञं कृत्वा क्षितौ दुग्धाभिषेकं न करोति, स नूनं ब्रह्महत्यासमं पातकं प्राप्नोति। यः च भूकम्पे वा ग्रहे वा भूमिं खनति, स अपि तादृशमेव पापं लभते। एषा भूमिः, या हरीणां ऊरुभ्यः जाता, सा उर्वीति कथ्यते। या च यज्ञैः कर्मभिश्च क्षीणाभवति, प्रलये च लीयते, सा एव कश्यपस्य दुहिता स्थैर्यरूपिणी स्थिरा च। सा पृथि्वीत्यपि स्मृता, पृथोः कन्येति कारणात्, महींति च उच्यते, विश्वतोव्यापिन्याः स्वरूपात्। एवं भूम्याः महिमानं श्रुत्वा, नारदः वदति—"हे वेदविदां श्रेष्ठ, गङ्गाकथां कथय।" तदा कथ्यते—गङ्गा, देवानां देवी, भारतस्य नाथस्य पादयोः समुत्पन्ना, भारतभूमिं समुपागता। सा कदा, कुत्र, केन, कस्य आग्रहात् पूर्वं प्रेषिता इति पृच्छ्यते। तत्र सूर्यवंशे महान् राजा सगरः, सत्यस्वरूपः, सत्यनिष्ठः, सत्यवक्ता, सत्यमेव चिन्तयन्, एकपत्नीसमेतः, एकसुतः, सुतः च परमसुन्दरः। अपरपत्नी पुत्रकामया शङ्करं सम्पूज्य तपः अचरत्। शतसंवत्सरात् अनन्तरं सा मांसपिण्डं प्रसूता। तदा शम्भुः ब्राह्मणवपुषा तत्र आगतः। तस्याः सर्वे पुत्रा अभवन्, महाबलपराक्रमाः। किन्तु कपिलमुनेः कोपदृष्ट्या ते भस्मीकृताः। ततः असमञ्जः, गङ्गा-आनयनाय तपः अचरत्। तस्य सुतः दिलीपः अपि गङ्गाप्राप्त्यर्थं तपः अकार्षीत्। दिलीपस्य सुतः अंशुमान् अपि तदर्थं क्रियाश्चकार। अंशुमतः सुतः भागीरथः, महाभक्तः, प्राज्ञः, स गङ्गाऽनयनाय लक्षवर्षाणि तपः अचरत्। तदा स युवा द्विभुजं, वेणुनादिनं, गोपालवेषधारिणं दृष्टवान्। स एव परब्रह्म, पूर्णः, स्वतन्त्रः, स्वेच्छया सृष्टः, असङ्गः, साक्षिरूपः, गुणातीतः, प्रकृत्यतिरिक्तः। अग्निना शुद्धः, शुकस्य मध्ये स्थितः, मणिमालया भूषितः। भगवानस्य लीलया भागीरथः वाञ्छितं वरं प्राप, कुलत्राणकर्त्ता अभवत्। तस्मै प्रणम्य, सा गङ्गा हस्तयुग्मान्जलिं कृत्वा, दिव्यस्तुतिं कुर्वती, पुलकिताङ्गी, तस्मात् निर्गता। श्रीकृष्णः उवाच—"ममाज्ञया सगरपुत्रान् सर्वान् पावय। ते दिव्यरूपिणः, दिव्यरथमारूढाः। कर्मभोगपर्याप्त्यन्ते, जन्मजन्मनि सिद्धाः।" श्रूयते—गङ्गास्पर्शनवायुभ्यां ते विनश्यन्ति। मौसलादिने स्नानमात्रेण, ये पापानि, ब्रह्महत्यादीनि अपि, तानि सर्वाणि नश्यन्ति। केचन वदन्ति—शास्त्रविहितं फलं तत्रैव लभ्यते। किंच, हे सुन्दरि, श्रुणु—नित्यदिने स्नानसंकल्पस्य फलम्। तत्र, सूर्यसङ्क्रमणदिने तु, पुण्यं त्रिंशद्गुणं भवति। एवं भागीरथस्य तपः, गङ्गायाः अवतरणं, सगरपुत्राणां मोक्षः, भूमेः महिमा च, शास्त्रविहितं पुण्यफलं च, सर्वं सम्यग् उक्तम्।