श्रृणु भुवः उत्पत्तिं सर्वतो मङ्गलाम्-अमङ्गलां च। केचन मन्यन्ते सा मधुकैटभयोः मज्जायाः सम्भूता इति। तौ च, पूर्वं, स्वयम् युद्धे पराक्रम्य तुष्टेन विष्णुना समालापितौ। तयोः जीवन्मात्रेण सा पृथिवी स्पष्टमाविर्भूता इति श्रूयते। सा च मेदिनीति प्रसिद्धा, तयोः मतमत्र शृणु। अहं ते तस्याः उत्पत्तिं सर्वसम्मतां सार्थकां च कथयामि। महाकायः स यः सलिले चिरकालं शयान आसीत्, तस्माद् विष्णुः सर्वरोमकूपेषु प्रविष्टवान्। तत्र प्रत्येकस्य रोमकूपस्य विवरेषु सा पृथिवी दृढमवस्थिताऽभूत्। सृष्टिकाले सा सलिलात् प्रकाशमाना समुत्थिता। प्रत्येकब्रह्माण्डे सा गिरिभिः वनैश्च सहिताऽस्ति। हिमालयेन मेरुणा च, ग्रहचन्द्रसूर्यैश्च सा संयुक्ता। तीर्थैः पावनैः भारतभूम्या च सा विभूषिता। तस्याः अधः सप्त पातालानि, तेषां उपरि ब्रह्मलोकः स्थितः। एवं सर्वे लोकाः पृथिव्याम् एव सृज्यन्ते। सर्वेऽपि एते लोकाः कृत्रिमाः स्वाभाविकाश्च नश्यन्ति। महापुरुषाद्यसृष्टौ सर्वं कृष्णेनैव सृष्टम्। सा देवी या पृथिव्याः अधिष्ठात्री, वराहीरूपेण देवैः पूजिता। सा शास्त्रेषु विष्णोः वराहरूपस्य पत्नीत्यपि कथ्यते। नारद उवाच—वराहेण, या सर्वस्याधारभूता वराही, सः तया सह संयुक्तः। तस्याः पूजनविधिः, उत्थापनक्रमश्च अपि वर्णितः। नारायण उवाच—हिरण्याक्षं हत्वा, सः पृथिवीं तस्मात् अधोलोकात् उद्धृतवान्। सः तां सलिलेषु स्थित्वा, पद्मपत्रमिव सागरे स्थापयामास। तत्र तां देवीं दृष्ट्वा, कामेन पूर्णः हरिः रमणीयां शय्यां रतिसुखाय निर्माय, मनोहररूपं च सृजितवान्। सुखस्पर्शात् सुषुप्तिं प्राप्ता सा सुन्दरी। विष्णोः अङ्गसङ्गात् सैव दिनरात्र्योरज्ञानमाप। सः स्वपूर्वरूपं, वराहरूपं च स्वलीलया धारयामास। धूपैः, दीपैः, नैवेद्यैः, सिन्दूराभिषेचनैः च पूजनं कृतम्। महावराह उवाच—मुनिभिः, मनुभिः, देवैः, सिद्धैः, मानवैः च अन्यैः अपि। उदकस्योदयकाले, जलार्पणे, गृहनिर्माणारम्भे, प्रवेशे च—देवतादयः त्वां भक्त्या पूजयिष्यन्ति। वसुधा उवाच—भगवन्, तव केवलक्रीडया चराचरं विश्वं प्रवर्तते। यज्ञसूत्रं, पुष्पं, पुस्तकं, तुलसीपत्रं, गोरचनां, चन्दनं, शालग्रामतोयञ्च अर्पयन्ति। श्रीभगवान् उवाच—ते, दिव्यशतम् वर्षाणि एकैकेन कालसूत्रेण गच्छन्तु। इति उक्त्वा भगवान् मौनं समुपागमत्, हे नारद। सर्वे हर्याज्ञया पृथिव्याः पूजनं चक्रुः। मूलमन्त्रेण नैवेद्यादिकं दत्तवन्तः। नारद उवाच—एषा कथा सर्वेषु पुराणेषु गुह्यतमा; श्रोतुम् अहम् अत्युत्सुकः।