महामाया सा प्रकृतिः परमा देवी सर्वशक्तिसम्पन्ना या। सा एव सावित्री वेदानां जननी वेदाधिष्ठात्री च। सा सर्वविद्याधिष्ठात्री, या प्राचीनैः मुनिभिः पूजिता वन्दिता च। यस्याः सेवया तपसा च सर्वं सम्पदं प्रयच्छति सा। या सर्वेषां लोकानां मध्ये सेवया तपसा च पूजिता, सा सर्वस्वेश्वरी सर्वपूज्या, या सर्वेश्वरं पतिं लब्धवती। या कृष्णस्य वामभागात् जाता, कृष्णप्रेमस्वरूपिणी च। सा अतुलसौन्दर्या, श्रीमान्या, गौरवासम्पन्ना च। सा पूर्वं शतश्रृङ्गे पर्वते घोरं तपः कृतवती। तां कृशां श्वासहीनां चन्द्रकलासमानां दृष्ट्वा, सः तस्यै दुर्लभं सर्वेषां सारभूतं वरं दत्तवान्। सुभगत्वेन, मान्यतया, प्रेमणा, गौरवेण च सा सर्वोत्कृष्टा, सर्वपूजिता, मया स्तूता पूजिता च जाता। एवं उक्त्वा लोकनाथः तां चेतनां सृष्टवान्। या देव्यो यया सेवा लब्धा ताभिः पूजिता अभवन्। ताः सर्वाः दिव्यवर्षसहस्रं हिमवतः शिखरे तपः कृतवत्यः। सरस्वती गन्धमादनगिरौ तपः कृतवती, लक्ष्मी पुष्करे दिव्यशतानि तपः कृतवती, सावित्री मालये तपः कृत्वा द्विजैः पूज्या अभवत्। शंकरः प्राचीनकाले शतमान्वन्तरं तपः कृतवान्, विष्णुः अपि शतमान्वन्तरं तपः कृत्वा रक्षकः अभवत्। शेषः भक्त्या एकमान्वन्तरं तपः कृतवान्, वायुः दिव्यशतानि तपः कृत्वा शुद्धः अभवत्। एवं कृष्णस्य तपसा सर्वे देवाः पूजिताः अभवन्। एवं ते सर्वं पुराणमागमं च श्रुतम्। नारद उवाच— पतनकाले तु स्वाभाविकः प्रलयः कथितः। तत्र स्वाभाविके प्रलये पृथ्वी न दृष्टा। सा पृथ्वी लीनाभूत—क्व तदा स्थितवती? कथं सा पुण्या, मान्या, सर्वाधारभूता, जयशालिनी च जाता? श्रीनारायणः उवाच— सर्वेषु प्रलयेषु सृष्टिश्च लयश्च भवति। पृथ्व्याः उत्पत्तिं शुभाशुभां सर्वथा शृणु। केचित् मन्यन्ते या मधुकैटभमज्जायाः स्नेहात् जाता। तौ पुरा युद्धे पराक्रमसन्तुष्टौ विष्णुम् ऊचतुः। तयोः जीविते सा स्पष्टं प्रकटिता इति श्रूयते। सा मेदिनीति प्रसिद्धा—तयोः मतं शृणु। अहमपि सर्वसम्मतां तस्याः उत्पत्तिं कथयामि। या महावपुः सलिलेषु चिरकालं स्थितवती, तस्य सर्वरोमकूपेषु सः प्रविष्टवान्। प्रतिकूपे सा गह्वरे दृढं स्थितवती। सृष्टिकाले सा जलात् प्रकट्य प्रादुर्भूता।