नारद! सृष्टीनां, कालविभागानां, विश्वानां च यथावत् प्रवृत्तिः श्रूयते। एष एव भगवान् सर्वेषां विश्वानां अधिपतिः। ब्रह्मादयः तस्यांशाः, महाविराट् अपि तस्यांशांशः इति। स एव कृष्णः द्वाभ्याम् रूपाभ्यां प्रकटते—द्विभुजो द्वार्चतुर्भुजश्च। ब्रह्मादि तृणपर्यन्तं सर्वं प्रकृतिस्वरूपम् अस्ति। एकमेव सृष्टिमूलं सत्यम् अनाद्यन्तं च विद्धि। तद् निरुपाधिकम्, निराकारं च, तथापि भक्तानुग्रहाय साकारं भवति। सः द्विभुजः, वेणुं धारयन्, गोपालवेषधारी, नित्ययुवः च दृश्यते। पद्मसम्भवः स्रष्टा, विज्ञानस्वरूपः, जगत् निर्मिमीत। यस्य ज्ञानतपसा सर्वेश्वरः उदितः, तस्मात् कोऽपि नाधिकः। महमाया प्रकृतिः, सर्वशक्तिसम्पन्ना परादेवी। सावित्री वेदानां माता, वेदानां अधिष्ठात्री च। सा सर्वविद्याधिष्ठात्री, प्राचीनैः मुनिभिः पूजिता। यस्याः सेवया तपसा च सर्वसमृद्धिः लभ्यते। यस्याः सेवया तपसा च सा सर्वेषां लोकेषु पूजिता अभवत्। सा सर्वेश्वरस्य पतिं प्राप्तवती, सर्वपूज्या, सर्वाधिपतिः। कृष्णस्य वामांशजातया, स्नेहाधिष्ठात्री देवी सा। अतुल्यशोभा, सौभाग्ययुक्ता, मान्या च सा। पुरा शतशृङ्गपर्वते सा तपः अचरत्। तस्याः कृशां, श्वासरहितां, किंचित् चन्द्रकलासदृशीं दृष्ट्वा, सः ताम् अद्भुतं वरं दत्तवान्। सौभाग्यं, मानं, प्रेम, गौरवं च तस्यै दत्तम्। सा सर्वश्रेष्ठा, सर्वपूजिता, मया स्तूयमाना अभवत्। एवं उक्त्वा, भगवान् लोकनाथः तां चैतन्यं सृष्टवान्। या या देव्यः तस्याः सेवया पूजिताः, ताः सर्वाः तपः अचरन्। सहस्रदिव्यवर्षाणि हिमालये तपः कृतम्। सरस्वती गन्धमादनपर्वते तपः अकरोत्। लक्ष्मीः शतयुगानि पुष्करे दिव्यं तपः अकरोत्। सावित्री मलये तपः कृत्वा द्विजातिभिः पूज्या अभवत्। प्राचीनकाले शङ्करः शतमन्वन्तराणि तपः अकरोत्। विष्णुः अपि शतमन्वन्तराणि तपस्यन् रक्षकः अभवत्। शेषः भक्त्या एकमन्वन्तरं तपः कृतवान्। वायुः अपि शतदिव्ययुगानि भक्त्या तपसा शुद्धः अभवत्। एवं कृष्णस्य तपसा सर्वे देवाः पूजिताः। एवं ते सर्वं पुराणागमयोः सारं प्रोक्तम्। ततः नारद उवाच—स्वाभाविके लये यदा भूः न दृश्यते, तदा सा कुत्र आसीत्? कथं सा पुण्या, मान्या, सर्वाधारभूता, विजयी च अभवत्? श्रीनारायण उवाच—नारद! सर्वेषु लयेषु सृष्टेः प्रादुर्भावः, तिरोभावश्च भवति।