याज्ञवल्क्यस्य शिष्याः ये उपदिष्टाः, ये च महर्षयः अध्ययनेन तस्य विद्याम् अवाप्तवन्तः, त एव त्वां स्तुवन्ति पूजयन्ति च, मुनिप्रवरैः मनुभिः मनुपुत्रैश्च सह। सहस्रशीर्षाः पञ्चमुखाः चतुर्मुखाश्च अपि विस्मयमगच्छन्। एवं उक्त्वा, याज्ञवल्क्यः भक्तिनम्रग्रीवः बभूव। तदा सा वाण्याख्या देवी, ज्योतिरूपेण तत्र सन्निहिता सती, दृष्टिगोचरं न भूत्वापि, तम् अभाषत। यः कश्चित् आत्मसंयमेन याज्ञवल्क्यकृतं वाणीस्तोत्रं पठति, स महान् मूढोऽपि वा मन्दबुद्धिरपि, यदि संवत्सरमेकं पठति, तस्यापि फलम् अवश्यं भवति। नारायणः उवाच— हे भारतनद्ये! गङ्गायाः शापात्, कलहात्, विवादात् च, सा पुण्यदा नदी जाता। सा पुण्यप्रदा, धर्ममाता, क्षेत्रस्वरूपिणी च। तपस्विषु या तपोरूपा, सा एव तपस्याः स्वरूपम् आस्थिता। विद्यायाम् सा सरस्वती, आप्सु सा सन्निहिता; ये मानवाः पृथिव्यां तां प्राप्नुवन्ति, ते अपि भारतवर्षे पापकृतः, तत्र क्रीडया स्नात्वा शुद्धिं यान्ति। चतुर्दश्यां, पौर्णमास्यां, दिनान्ते अक्षयदिनेषु, यः कश्चित् तत्र स्नानं करोति, क्रीडया, उदासीनः, श्रद्धया वा, यः च मासमेकं सरस्वतीमन्त्रं जपति, यः च प्रतिदिनं सरस्वतीतीरे स्नात्वा शिरः श्वेतयति, तस्य पुण्यकथायाः किंचित् ख्यातिं उक्तम्। सौतिः उवाच— पुनः, हे शौनक, सः शीघ्रं संशयापनयनाय पप्रच्छ। नारदः उवाच— अंशेन च विवादेन च सा पुण्यदा नदी जाता। एतानि पुण्यश्लोकानां सारं श्रुत्वा, मम जिज्ञासा वर्धते। कथं गङ्गया सरस्वती शप्ताऽभवत् या पूजिता आसीत्? तयोः तेजस्विन्योः विवादकारणं श्रोतुम् रमणीयम्। नारायणः उवाच— केवलं तस्या स्मरणेन सर्वपापैः विमुच्यते। लक्ष्मीः, सरस्वती, गङ्गा—एता एव हर्याः पत्न्यः। कदाचित् गङ्गा विष्णुमुखं निरीक्ष्य, भगवतः मुखं दृष्ट्वा, सः प्रभुः क्षणमेकं हृष्टः स्मितं चकार। पद्मा, या शुद्धिस्वरूपा, तया मन्दस्मितेन निर्दिष्टा। रक्ताधरया रक्तलोचना सा पतिं गङ्गां प्रति उवाच। सरस्वती उवाच— धर्मिणां, श्रेष्ठानां, विपरीतानां, पापिनां च मध्ये, हे गदाधर, अहं जानीमि गङ्गायाः भाग्यं अधिकम्। गङ्गायाः पद्मायाश्च स्नेहः अतीव प्रशस्यते। अद्य किमर्थं अहं अत्र वसामि, इत्थं दुर्भाग्यशालिनी सती? ज्ञानी जनाः त्वां, हे सर्वेश, शुद्धस्वभावं मन्यन्ते। सरस्वत्याः वचनं श्रुत्वा, तां च कोपपूर्णां दृष्ट्वा, नारायणः निष्क्रान्तः। तदा गङ्गा निर्भया रोषेण वदति— हे निर्लज्जे, कामपरिपूर्णे, किमर्थं पतिसम्मानं दर्शयसि? अद्य अहं त्वां हरिसन्निधौ लज्जितां करिष्यामि। एवं उक्त्वा, सा करं प्रसार्य गङ्गायाः केशेषु ग्रहीतुं प्रयता। वाणी अपि महाक्रोधेन पद्मां शप्तवती— "यतः त्वया दुष्कृतं कृतं, अतः परं त्वं किञ्चित् न वदेत्।