महर्षे, त्रिविधाः कल्पाः ब्रह्मकल्पः वराहकल्पः पद्मकल्पः च इति प्रसिद्धाः। चत्वारः युगाः—सत्ययुगं, त्रेतायुगं, द्वापरयुगं, कलियुगं च—एतेषु कालक्रमे प्रतिष्ठिताः। एकं मन्वन्तरं एकत्र सप्तत्येक दिव्ययुगानां समूहः भवति। ब्रह्मणः एकं वर्षं त्रिशत् षष्टिः तादृशानां दिनानां समाहारः अस्ति। एषः कालः श्रीकृष्णस्य, परमात्मनः, दृष्टेक्षणमात्रं इव गण्यते। तत्र बहवः लघवः कल्पाः सन्ति, ये प्रलयादिक्रमस्य चक्राणि इति प्रसिद्धाः। ब्रह्मणः एकः दिवसः कल्पः इति कथ्यते। तत्र त्रयः कल्पाः—ब्रह्मकल्पः, वराहकल्पः, पद्मकल्पः—निश्चिताः। ब्रह्मकल्पे, सृष्टिकर्ता पृथिवीं निर्माय सृष्टिं अकरोत्। वराहकल्पे, पृथिवी अधस्तात् नष्टा भूत्वा, सृष्टिकर्ता तां वराहरूपेण उत्थापयामास। पद्मकल्पे, विष्णोः नाभिकमलात् उत्पन्नस्य पद्मस्य मध्ये, सृष्टिकर्ता सृष्टिं अकरोत्। इदं कालविभाजनं सृष्टिक्रमस्य प्रसङ्गे उक्तम्। एतेषु सृष्ट्वा, ततः सृष्टिकर्ता किं अकरोत्? तद् मे वक्तव्यं इति त्वया पृष्टम्। एतेषु सृष्ट्वा, सः रम्यं रासमण्डलं अगच्छत्। तत्र कामद्रुमाणां मध्ये, अतिशयमनोज्ञे, सः स्थितवान्। तत्र चन्दन-अगारु-कस्तूरी-कुङ्कुमैः सुशोभितं, तन्तु-ग्रन्थि-सन्दनपत्रैः भूषितं, त्रिकोटि रत्नमयमन्दिरैः निर्मितं, भोग-रतिकार्यवस्तुसङ्ग्रहेण परिवृतं, सः जगत्पतिः तैः सह निवासं अकरोत्। तत्र कृष्णस्य वामभागात् एकं कन्या प्रादुरभवत्। सा रासे, गोलोके, हरिं पुरतः धावन्ती अभवत्। सा जीवशक्तिरूपा देवी, श्रीकृष्णस्य, परमात्मनः, अधिष्ठात्री। सा षोडशवर्षीयाः, नूतनयौवनसम्पन्ना। सुन्दरीणां मध्ये, सा अतिसुन्दरी, कोमलाङ्गी, मनोज्ञवपुषी। तस्याः अधरौ रक्तौ, बन्दुजीवपुष्पात् अतिशयः, भूमौ उत्तमाः। तस्याः मुखं दशलक्ष्यः शरद्पूर्णचन्द्रवत्, शुद्धं शुभं च। तस्याः नासिका पक्षिराजस्य चञ्चुं सौन्दर्येन अतिक्रान्ता, दृष्ट्या मनोहरा। सा रत्नमयकुण्डलैः शोभिता। तस्याः गण्डौ रञ्जकबिन्दुना अलङ्कृतौ, मनोज्ञरूपौ। सा सुगन्धितं, विपुलं, शोभनं केशसमूहं धारयति। तस्याः गमनं हंस-बकगमनात् अतिशयम्। सा हीरकमालिकया, रत्नमयकङ्कणैः, बाजुबन्दैः च भूषिता। अमूल्यरत्नैः अलङ्कृता, तस्याः नूपुराः रम्यं निनादं कुर्वन्ति। सा गोविन्दं रत्नमयपीठे उपविष्टं सम्बोधितवती। तस्याः रोमकूपेभ्यः तत्क्षणं गोपीसमूहः उत्पन्नः। तेषां संख्या लक्षकोटिसंख्यायाः, नित्ययुवतिः, दृढा च। हे महर्षे, कृष्णस्य रोमकूपेभ्यः अपि तत्क्षणं गोपसमूहः उत्पन्नः। तेषां संख्या त्रिकोटिः, रम्याः मनोहऱाः च। कृष्णस्य रोमकूपेभ्यः एव ताः तदा प्रादुरभवन्। एवं श्रीकृष्णस्य परमात्मनः सृष्टिक्रमः, कल्पविभागः, रासमण्डले रमणीयवृन्दस्य उत्पत्तिः च, शास्त्रवचनेन प्रतिपादितः।