या देवी इच्छुकानां गृहेषु सर्वसमृद्धिदात्री, मोक्षकामिनां मोक्षप्रदा, सुखिनां सुखदायिनी च। सा तपस्विषु तपःस्वरूपा, राजसु शोभास्वरूपा, चन्द्रमसि तेजःस्वरूपा, पद्मेषु च परमसुन्दरी। या शक्त्या आत्मा समर्थ्यते, येन च जगत्सर्वं समर्थं भवति, सा एव संसारवृक्षस्य नित्यबीजरूपा। भूख्, तृष्णा, दया, श्रद्धा, निद्रा, तन्द्रा, क्षमा, धैर्यं—एतानि सर्वाणि तस्याः स्वरूपाणि। सा देवी स्तुत्वा सर्वेश्वरस्य पुरतः स्थितवती। तस्मिन्नेव काले चतुर्मुखः ब्रह्मा स्वपत्नी सहितः तत्र समुपस्थितः। स कमण्डलुधरः, तेजस्वी, तपस्वी, मुनिश्रेष्ठः आसीत्। तस्याः पत्न्याः रूपं परमसुन्दरं, शतचन्द्रसमप्रभं, विराजमानं च आसीत्। सा रत्नमयपीठे समासीनाऽभवत्, सर्वकारणरूपया स्तूयमाना। तस्मिन्नन्तरे श्रीकृष्णः द्वाभ्यां रूपाभ्यां प्रकटितः। एकं रूपं शुद्धस्फटिकसदृशं, दशकोटिसूर्यसमप्रभं आसीत्। अपरं तु तप्तहेमवर्णं, जटाजूटधरं, परमं च आसीत्। स दिगम्बरः, नीलकण्ठः, सर्पाभरणभूषितः। पञ्चवक्त्रः, ब्रह्मतेजोरूपः, सदा शिवः। स सर्वकारणस्य कारणं, सर्वमङ्गलानां मङ्गलमयः। मृत्योरपि मृत्युस्त्विति स्तुतः, मृत्युञ्जय इति ख्यातिं प्राप्तवान्। श्री नारायण उवाच—तदा सम्यग्वेले सः सहसा द्विविधरूपः अभवत्। तत्र मध्ये दशकोटिसूर्यसमप्रभं बालकं कञ्चित् दृष्टवन्तः। स पितृमातरौ परित्यज्य, जलमध्ये निराश्रयः आसीत्। स स्थूलानां स्थूलतमः, महाविराट् इति नाम्ना देवः। स कृष्णपरमात्मनः तेजसः षोडशांशभागः। तस्य रोमकूपेषु सर्वे लोकाः विद्यमानाः। राजसप्रभावात् तेषां संख्यां न कश्चन ज्ञातुं शक्नोति। यथैव रोमकूपेषु ब्रह्मा, विष्णु, शिवाः च सन्ति, तथैव प्रत्येकाण्डे अपि ते एव। तेषु दिक्पालाः, लोकपालाः, तारा, ग्रहाः च सन्ति। तदूर्ध्वं वैकुण्ठः, यः ब्रह्माण्डात् परतः स्थितः। तदूर्ध्वं पञ्चाशत्कोटियोजनपरिमितं मण्डलमस्ति। पृथ्वी सप्तद्वीपवती सप्तसिन्धुसंयुक्ता। तस्योर्ध्वं सप्तस्वर्गलोकाः, ब्रह्मलोकसमेता। पृथ्व्याः उपरि भूर्लोकः, ततो भूवर्लोकः। ततोऽपि तपोलोकः, तस्मात् परं सत्यलोकः। एतत् सर्वं बहिरन्तरं च कृत्रिममेव। यथा जले बुब्बुदाः स्युस्तथैव सर्वाणि ब्रह्माण्डसमूहानि अनित्यानीति। प्रत्येकस्य रोमकूपस्य मध्ये एकं ब्रह्माण्डमस्ति। प्रत्येकब्रह्माण्डे ब्रह्मा, विष्णु, शिवाः च सन्ति। तत्र दिक्पालाः, लोकपालाः, तारा, ग्रहाः च। तदा कालेन सः विराट् पुनः पुनः ऊर्ध्वं पश्यन्, क्षुधया पीडितः चिन्तां प्रविष्टः, पुनः पुनः रुदन् स्थितवान्।