सृष्ट्यादिक्रमस्य आदि-समये प्रथमसृष्टिः कथमुत्पन्ना इति पृष्टे, या त्रैविध्या शक्तिः सा या सर्वेषां भूतानां कारणम्, तस्याः द्वारा यानि यानि भूतानि समुत्पन्नानि, तेषां जन्मकथनं, ध्यानविधिः, परमं पूजनमार्गं च प्रवक्ष्ये। श्रीनारायण उवाच—सर्वेषां गोः कुलं नित्यं, तथा च गोलोकः अपि नित्य एव। वैकुण्ठः तस्य एव अंशः, विस्तारः, स च नित्यः। यथा वह्नौ दाहकता, शशिनि शीतलता, पद्मे शोभा, सूर्ये प्रभा च स्वाभाविक्यः सन्ति, तथा सुवर्णविना सुवर्णकारः कर्णिकां कर्तुं अशक्तः। एवं सा शक्तिः विना ब्रह्मा अपि जगत्सृष्टौ अशक्तः। एषः 'ऐश्वर्य'शब्दः प्रभुत्वं वदति, 'शक्ति' इति सामर्थ्यं, 'भग' शब्दः ऐश्वर्यं, ज्ञानं, श्रीः, कीर्तिः च सूचयति। यः सदा एतेषां गुणानां संयुक्तः, सः 'भगवान्' इति कथ्यते। योगिनः निराकारं तेजः सततम् एव परमं रूपं मनसि ध्यायन्ति। सः अदृष्टः, सर्वद्रष्टा, सर्वज्ञः, सर्वकारणम् इति विज्ञायते। किन्तु वैष्णवाः, भक्तिपरायणाः, सूक्ष्मदर्शिनः, एवं न मन्यन्ते। ते परमं तेजोमयं ब्रह्म गोलोकमण्डलमध्यस्थं पश्यन्ति। तत्र अतीव रमणीयं, परममनोहरं रूपं सन्तम् अनुभवन्ति। सः नवमघजलधरतुल्यश्च, एक एव श्यामलः, रासलीलायाः नायकः। तस्य दन्तावलिः महती, विमलामुक्ताफलसदृशी, मनोहरदर्शन्या च। सुष्ठु नासिका, सदा स्मितमुखः, भक्तेषु सदा अनुग्रहप्रदः। द्विभुजः, वेणुधरः, रत्नभूषणैः विभूषितः। सर्वैश्वर्यप्रदायकः, पूर्णतः स्वातन्त्र्ययुक्तः, सर्वमङ्गलस्वरूपः। एवं रूपं वैष्णवाः नित्यं ध्यानन्ति। यस्य कृते ब्रह्मणः आयुः केवलं क्षणमिव मन्यते। 'कृष्' इति तस्मिन्भक्तिं, 'ण' इति सेवां निर्दिशति। 'कृषि' इति सर्वेषां शब्दः, 'ण' इति बीजस्य सूचकः। अनन्तकोटिब्रह्मनिपातेन युगक्षये अपि, हे नारद, सृष्ट्यादौ केवलं सः कृष्णः सृष्टुमिच्छन् अभवत्। स्वेच्छया, स्वेच्छया एव, द्विधा रूपं बभूव। सः कामबीजं सनित्यं, तां सन्दृष्ट्वा महाकामेन पूर्णः। सा परमा, पूर्णचन्द्रवदना, शङ्खग्रीवा, सौभाग्ययुक्ता, शुभनारिकेलद्वयसमुज्ज्वला, श्रीयुक्ता, अतीव सुन्दरी, शान्ता, सस्मिता, मनोहरस्निग्धविलोचनाः। हंसचकोरदृशा, प्रमुदिता, सदा पश्यन्ती। तस्याः कपोलयोः कस्तूरीबिन्दवः, चन्दनचिह्नं च अधस्तात्। तस्याः केशपाशः सुरुचिरः, मल्लिकामालाभिः शोभितः। सा दशकोटिचन्द्रप्रभया अपि अधिका। तया सहितः रासेश्वरः रसमण्डले परमं ऐक्यं जगाम। सः साक्षात् प्रेमस्वरूपः, नानाविधैः रमणीयक्रीडाभिः सः संलग्नः। ततः श्रान्तः, जगत्पिता तस्याः गर्भं प्रविवेश। हे पुण्यात्मन्, तयोः संयोगसमाप्तौ, तस्याः शरीरात्...