प्रकृत्या विविधा शक्तयः सृष्टिकर्मणि नियोजिताः। तेजः शक्तेः द्वे पत्न्यः—दीप्तिः च दाहः। कालस्य कन्ये मृत्युः जराच च, तौ ज्वरस्य प्रिया। निद्रायाः कन्या तन्द्रा, सुखस्य प्रियं हर्षः। वैराग्यस्य द्वे पत्न्यः—श्रद्धा च भक्ति, तौ सम्मानिते। अदितिः देवतानां माता, सुरभिः गवां जननी। एते सर्वे प्रकृत्याः विभिन्ना अंशाः सृष्टौ नियोजिताः। चन्द्रस्य पत्नी रोहिणी, सूर्यस्य प्रियं संज्ञा। बृहस्पतेः पत्नी तारा, वसिष्ठस्य अरुन्धती। कर्दमस्य पत्नी देवहूति, दक्षस्य प्रियं प्रसूति। लोपामुद्रा, हूति, तथा कुबेरस्य प्रियं उल्लेखिताः। कुन्ती, दमयन्ती, यशोदा, धर्मवती देवकी च। धर्मवती कलावती, राधायाः माता, वृषभानौ प्रिया। रेवती, सत्यभामा, कालिन्दी, लक्ष्मणा च। लक्ष्मणा, रुक्मिणी, सीता—या स्वयं लक्ष्मीति प्रसिद्धा। बाणस्य कन्या, उषा, चित्रलेखा च सहचरी। रेणुका, भृगुमाता, हलिमाता, रोहिणी च। भारते प्रकृत्याः अनेका शक्तयः अंशाः च दृश्यन्ते। प्रकृत्याः अंशभूताः स्त्रियः सर्वेषु लोकेषु जाताः। या ब्राह्मणी पूजिता, पतिसुतयुक्ता, पतिव्रता। अष्टवर्षीय कन्या वस्त्राभरणचन्दनविभूषिता। सर्वाः प्रकृत्याः उत्पन्नाः—श्रेष्ठा, अधमाः, मध्याः। मध्याः रजसः अंशाः, भोगाय योग्याः। अधमाः तमसः अंशाः, अज्ञातकुलजाः। पृथिव्यां प्रमत्ताः, स्वर्गे अप्सरसां गणाः। एवं प्रकृत्याः पञ्चधा विभागः सम्यक् उक्तः। दुर्गा, दुःखनाशिनी, प्रथमं सुरथेन पूजिता। ततः त्रिषु लोकेषु जगन्मातृरूपेण पूजिता। पश्चात्, यज्ञे पतिसंरम्भात्, सा शरीरं त्यक्तवती। गणेशः, स्वयं कृष्णः, स्कन्दः, विष्णोः अंशसम्भूतः। लक्ष्मी प्रथमं मङ्गलभूपेन पूजिता। सावित्री अपि प्रथमं भक्त्या पूजिता। प्रारम्भे ब्रह्मणा सरस्वती देवी पूजिता। राधा प्रथमं गोलोके रासमण्डले पूजिता। गोप्यः, गोपालकः, बालकाः, बालिकाः तया पूजिताः। ततः ब्रह्मादिभिः देवैः, ऋषिभिः, मनुभिः सदा पूजिता, पुष्पधूपभक्त्या सम्मानिता। पृथिव्यां देवी प्रथमं सुयज्ञेन पूजिता। ततः त्रिषु लोकेषु परमात्मनः आज्ञया पूजिता। याः प्रकृत्याः विविधाः मूर्तयः उत्पन्नाः, ताः भारतदेशे पूजिताः। एवं सर्वं ते कथितं—प्रकृत्याः पुण्यकृत्याः। नारदः उवाच—बोधाय, त्वं व्यासस्य ज्ञानं वक्तव्यम्।