शृणु, मुनिश्रेष्ठ! अहं ब्रह्मा, विष्णुश्च, शेषः, धर्मः, महाविराट्—यावद् गुणयुक्तं दृश्यं स्पर्श्यं च यत् किञ्चिदस्ति, तत्सर्वं परस्परं सम्बद्धमस्ति। कदाचित् पूर्वे वैकुण्ठे धर्मेण ब्रह्माणं पृष्टं—एषा हि तत्त्वानां साररूपा कथा, अज्ञानान्धानां चक्षुष्मतीव। सा एव परात्मनः स्वरूपम्, परमं ब्रह्म सनातनं चोच्यते। पञ्च प्राणाः विष्णुरेव, मनः प्रजापतिरूपेण ब्रह्मा; वयं सर्वे आत्मन्येव स्थिताः, यावत्स आत्मा तिष्ठति, तावत्सर्वेऽपि तिष्ठामः। जीव आत्मा तस्य प्रतिबिम्बरूपः, कर्मफलभोग्यः। यथा भग्नकुम्भे प्रतिबिम्बं नश्यति, तथैव चन्द्रसूर्यादीनां रूपाणि अपि लीयन्ते। जगदन्ते केवलं परमं ब्रह्मैव शिष्यते, प्रिय! तदेव तेजोमयं, दीप्तिमण्डलरूपं च। तद् व्योमवत् विस्तीर्णं, सर्वगतं, अव्ययम्। तत्र योगिनः परमं नित्यं ब्रह्म वेदितुम् आहुः। तद् निराकाङ्क्षं, निराकारं, परमात्मा, ईश्वरः। तद् परमानन्दरूपं, परमानन्दहेतुः; तत्रैव प्रकृतिः सर्वबीजमयी अपि लीयते। यथा वह्नौ दाहशक्तिः, सूर्ये तेजः, ऋषे! यथा आकाशे शब्दः, पृथिव्याम् सदा गन्धः, तथैव सृष्ट्यर्थं ब्रह्मणः किञ्चित् अंशः पुरुष इति कथ्यते। तत्र सा गुणत्रयात्मिका, परमच्छायारूपेति स्मर्यते। यथा कुम्भकारः कदाचित् मृद्भ्यः घटं करोति, यथा सुवर्णकारः सुवर्णात् कुण्डलं निर्माति, तथैव घटः कुम्भकारेण कृतः, किन्तु मृद् नित्याऽक्षया च। एवं परमं ब्रह्म नित्यं, प्रकृतिः अपि नित्येति श्रूयते। मृद् वा सुवर्णं प्राप्तुं कुम्भकारः सुवर्णकारो वा आवश्यकः। अतः हे नारद! ब्रह्मैव प्रकृतेः परः। केचित् ब्रह्मैव प्रकृतिपुरुषयोः रूपमिति वदन्ति। तद् ब्रह्म परमं धाम, सर्वकारणकारणम्। ब्रह्मात्मा च सर्वस्य साक्षिरूपेण अविकार्यः स्थितः। तस्य शक्तिः प्रकृतिः, सर्वबीजारूपिणी। योगिनः सदा तद् ब्रह्म तेजोरूपेण ध्यानयन्ति। या तदीया दीप्तिः, पुरुषरहिते ध्यानिनां न किमाश्चर्यं? अतः वैष्णवाः तत्र मोहिनीं रूपं चिन्तयन्ति। स तु तेजोमण्डलरूपः, दशमिलियन् सूर्यसमप्रभः। शतकोटियोजनविस्तीर्णः सुन्दरः चतुरश्रः। सः प्रकाशमानः, मण्डलाकारः, शशिसदृशः। सः नित्यवैकुण्ठात् पञ्चाशत् कोटियोजनं ऊर्ध्वं स्थितः। तत्र कामधेनुभिः पूर्णं, रसमण्डलशोभितम्। शतशृङ्गयुक्तं, सुवर्णकूटैः विराजितं, परमशोभनं, अत्यभिलषितं, शतकोटियोजनमुनिवनैः मापितम्। तत्र परमसुन्दरं मुनिवनं, शतमन्दिरैः संयुक्तम्। कौस्तुभमणिना भूषितं, परमप्रभया युक्तं च तद् धाम।