एकदा, धर्मनिष्ठा विषयक नियमाः नारदेन पृष्टाः यथाक्रमं महर्षये निवेदिताः। एकादशे दिवसे माषाणां भक्षणं निषिद्धम्, द्वादशे तु पुटिकाणां सेवनं अपि वर्जनीयम्। चतुर्दशे दिवसे कृष्णमाषस्य भक्षणं महापापं इति गण्यते। गृहेषु तु, अन्येषु दिवसेषु, जलोपसिक्तं मांसं गृहस्थैः सेवनं अनुमतम्। सरिषपतेलम् अतिसिद्धं तैलं च प्रशस्तम्, हे नारद। श्राद्धदिवसेषु, व्रतेषु, रविवासरे च, स्त्रीभिः पीडितं तैलं अशुद्धम् इति निर्दिष्टम्। निद्रा निषिद्धा, मन्त्रैः अभिषिक्तं कूर्ममांसं च वर्जनीयम्। रात्रौ दधि निषिद्धम्, सन्ध्याकाले निद्रा अपि वर्ज्या। जलहारिण्याः स्त्रियाः वा, व्यभिचारिण्याः स्त्रियाः वा, तस्याः भोजनं ग्राह्यम् न। हे मुने, शूद्रस्त्रियाः भोजनं अपि निषिद्धम्। यः भोजनं प्रथमं अब्राह्मणाय ददाति, अथवा वैद्यस्य भोजनं, तदपि वर्जनीयम्। भाद्रपदमासे मृगमूलस्थं मांसं गोमांससमानं मन्यते। यः मैथुनानन्तरं वा, शौचनानन्तरं वा, देवपितृभ्यः तुष्टिं ददाति— यत् कर्तव्यं, यत् अकर्तव्यं, यत् भक्ष्यं, यत् अभक्ष्यं, तस्य सर्वस्य विवेचनं महर्षिः नारदः पृष्टवान्। स नारदः उवाच— भगवन्, ब्रह्मणः स्वरूपं तत्त्वं च विस्तरेण कथय। ब्रह्म अस्ति साकारं वा निराकारं, प्रभो? दृश्यं वा अदृश्यं, देहिनां संगि वा असंगि? प्रकृतिः ब्रह्मणः पृथक् वा, अथवा तद्रूपा वा? तयोः कः सृष्टौ प्रधानः, कः श्रेष्ठः विकल्पः? नारदस्य वचनं श्रुत्वा, पंचाननः स्मितं कृत्वा उत्तरं दत्तवान्। महादेवः उवाच— हे नारद, एतत् वेदेषु पुराणेषु दुर्लभम्। अहं, ब्रह्मा, विष्णु, शेषः, धर्मः, विराट्— यत् गुणयुक्तं दृश्यं, स्पर्श्यं, पूर्वं वैकुण्ठे धर्मः ब्रह्मणं पृष्टवान्। तद् तत्त्वस्य सारः, अज्ञानान्धानां चक्षुः। तद् परमात्मनः सत्यरूपं, परमं नित्यं ब्रह्म। पञ्चप्राणाः विष्णुरूपाः, मनः ब्रह्मा प्रजापतिः। सर्वे वयं आत्मन्य् अधिष्ठिताः; यावत् आत्मा तिष्ठति, तावत् वयं तिष्ठामः। जीवः तस्य प्रतिबिम्बः, कर्मफलभोकता। यथा भग्नघटेषु प्रतिबिम्बं नश्यति, तथा चन्द्रसूर्ययोः रूपाणि विलयं यान्ति। जगत्प्रलये केवलं परमब्रह्म शेषं भवति, प्रिय। तद् तेजोमयं, दिव्यवर्तुलरूपं। तद् आकाशवत् विस्तीर्णं, सर्वव्यापि अविनाशि च। तत्र योगिनः परमं नित्यं ब्रह्म विज्ञापयन्ति। तद् निराकाङ्क्षं, निराकारं, परमात्मा, ईश्वरः। तद् परमानन्दमयं, परमानन्दकारणं; तत्र प्रकृतिः सर्वबीजाधारः संलयं याति। यथा अग्नौ दाहशक्ति, सूर्ये प्रभा, हे मुने, यथा आकाशे शब्दः, भूमौ गन्धः सदा— एवं ब्रह्म सृष्ट्यर्थं प्रवृत्ते, तस्य अंशः पुरुषः इति प्रसिद्धः। तत्र सा त्रिगुणात्मिका, परमछायारूपा स्मृता।