श्रीभगवानुवाच — पूजायाः आधारः पूर्वं वर्णितः। अधुना पूजायाः क्रमं शृणु। केचन भगवतः हरये षोडशोपचारान् समर्पयन्ति, केचन द्वादशोपचारान्, केचन पञ्चोपचारान्। आसनं, वस्त्रं, पाद्यं, अर्घ्यं, आचमनीयम्—एते समर्प्यन्ते। सुगन्धद्रव्याणि, माल्यानि, रम्यं विशिष्टं शयनं च समर्पयन्ते। गन्धं, भोजनं, शयनं, ताम्बूलं विहाय, अन्यानि द्वादशोपचाराणि आवश्यकानि भवन्ति। उत्तमः साधकः सर्वान् एतान् मूलसमेतान् समर्पयेत्। प्रथमं तत्त्वशुद्धिं कुर्यात्, ततः प्राणायामं विधाय। अक्षराणां न्यासं समाप्त्य, तदर्थं पात्रस्य निर्धारणं कुर्यात्। शङ्खे जलं पूर्य, तत्र स्थापयेत् द्विजश्रेष्ठ। तेन जलेन पूजोपकरणानि पुनः शुद्धयेत्। गुरुणा प्रदत्तां ध्यानविधिं अनुसृत्य, कृष्णं चिरस्थिरचित्तेन ध्यायेत्। तन्त्रविधिना हरिं पूजयेत्, अंगोपांगदेवतासहितम्। विविधैः दानैः स्तुतिभिः च पूजां सम्पन्न्य, रक्षास्तोत्रं पठेत्। देवतायाः पूजां कृत्वा, बुद्धिमान् यज्ञं कुर्यात्। प्रतिदिनं पितृकार्यं दानं च, यथाशक्ति यथाधनं कुर्यात्। एवं सर्वं ते उक्तं, वेदविहितं परमसूत्रं। नारद उवाच — यत् कर्तव्यं, यत् अकर्तव्यं, यत् भोक्तव्यं, यत् अभोक्तव्यं—तपस्विनां, वैष्णवानां, विधवानां, ब्रह्मचरिणां किं? महेश्वर उवाच — केचन वायुभक्षाः, केचन फलभक्षाः। केचन काले भोजनं कुर्वन्ति, केचन गृहे पत्न्या सह वसन्ति। ब्राह्मणानां पत्न्याः च, यज्ञशिष्टं पाकं सदा प्रशंसनीयम्। विष्णवे न समर्पितं अन्नं, मलमिव भवति—अन्नं, विष्ठा, जलं, मूत्रं च। ब्राह्मणः यदि हरिवासरे कामात् अन्नं भक्षयति, तदन्नं भोक्तव्यं न, भोक्तव्यं न, भोक्तव्यं न, हे नारद। गृहस्थः, शिवभक्तः, शक्तिभक्तः, अज्ञः ब्राह्मणः—यदन्नं कृमिभिः भक्षितं, कीटैः दूषितं, तदन्नं तत्रैव स्थितं। अष्टमी, रामजन्मदिनम्, हरिजन्मदिनम्—एतेषु यदि उपवासं न शक्नोति, फलानि, मूलानि, जलं वा पिबेत्। यदि यज्ञशिष्टं वा केवलं विष्णुप्रतिपादितं अन्नं एकवारं अपि भक्षयति, एकादश्यां गृहस्थः वा ब्राह्मणः भारतदेशे अन्नं न भक्षयेत्। एतद् उक्तं, हे नारद, गृहस्थेषु शिवशक्तिभक्तेषु। यः सदा श्रीविष्णोः प्रसादं भक्षयति, स एव वैष्णवः। सर्वतीर्थानि, सर्वदेवताः तस्य स्पर्शं इच्छन्ति। द्विवार्षिकं तण्डुलं, लाजान्नं, विशिष्टदेशे शुद्धं अन्नं—तपस्विनां, विधवानां, ब्रह्मचरिणां निषिद्धम्। ताम्बूलं विधवानां, तपस्विनां, ब्रह्मचरिणां निषिद्धम्। शृणु, हे नारद, सर्वब्राह्मणानां अभोक्तव्यं किम्। ताम्रपात्रे दुग्धपानं, परोक्तं घृतं भक्षणं, कांस्यपात्रे नारिकेलजलपानं, ताम्रपात्रे स्थापितं नारिकेलजलं—एतानि तु लघु, पोषणं न कुर्युः। एवं श्रीभगवान् पूजाविधिं, आहारनियमं, उपवासविधिं, वैष्णवधर्मस्य महत्त्वं च नारदाय सुस्पष्टं, श्रद्धया, करुणया च अवर्णयत्।