नारदः पृष्टवान्—“किं कर्म कर्तव्यं, किं वा न कर्तव्यम्, किं भोक्तव्यं, किं च न भोक्तव्यम्, विशेषतः तपस्विनां, वैष्णवानां, विधवानां, ब्रह्मचारिणां च?” तदा महेश्वरः प्रत्युवाच—“कश्चित् वायुभक्षः, कश्चित् फलभक्षः” इति। एवमेव, पूर्वं भगवतः पूजनविधिं विस्तरेण निरूपयन्, महर्षिः कथयति—“हे नलिनि, हे नन्दिनि, हे सीते, हे मालिनि, हे महानेद्र्यः, हे पद्मावति, हे भोगवति, हे स्वर्णरेखे, हे कौशिकि, हे विद्याधरि, हे सुप्रसन्ने, हे लोकप्रसाधिनि, हे सावित्रि, हे तुलसि, हे दुर्गे, हे महालक्ष्मि, हे सरस्वति, हे अहल्ये, हे अदिति, हे संज्ञे, हे स्वधा, हे स्वाहा, हे अरुन्धति!” इत्येवं सर्वतीर्थरूपाणि दिव्यानि नामानि स्मरित्वा, भक्तः पुनः पुनः स्नानं कृत्वा महता विशुद्ध्यात्मना तिलकं धारयेत्। स्नानं, दानं, तपः, होमः, देवपितृकार्याणि च—एतानि सर्वाणि तिलकधारणानन्तरं कर्तव्यानि। ततो ब्राह्मणः तिलकं कृत्वा सायं प्रातः सन्ध्योपासना जलार्पणं च विधिवत् कुर्यात्। पादौ सम्यक् प्रक्षालयित्वा, शुभ्रवस्त्राणि धारयित्वा, गृहं प्रविशेत्। यः स्नात्वा पादप्रक्षालनं विना देवालयं प्रविशति, स दोषं लभते। स्निग्धवस्त्रधारणेन गृही गृहं प्रविश्य, यदि ब्राह्मणः जानुपर्यन्तं केवलं पादप्रक्षालनं करोति, तदा शुद्धः स्यात्। ततश्च, आसने उपविष्टः, शुद्धचित्तः ब्राह्मणः आचम्य आत्मानं विशुद्धं कुर्यात्। शालग्रामशिलायां, रत्नेषु, मन्त्रेण, प्रतिमायाम्, जले, स्थले वा—सर्वत्र पूजनं प्रशस्यते, विशेषतस्तु शालग्रामे, हे नारद। यः भक्त्या प्रतिदिनं शालग्रामतोयपानं करोति, स सर्वतीर्थस्नानफलमवाप्नोति, सर्वयज्ञदीक्षां च लभते। यत्र शालग्रामशिला च चक्रं च सन्निहितं, तत्र यः कश्चित् प्रेत्यापि, ज्ञानतोऽज्ञानतो वा, दिव्यगतिं प्राप्नोति। शालग्रामविना, पुण्यात्मा हरिं अन्यत्र कः पूजयेत्? एवं पूजनाधारः निरूपितः; अधुना पूजनक्रमं शृणु। कश्चित् षोडशोपचारैः हरीं पूजयन्ति, कश्चित् द्वादशद्रव्यैः, कश्चित् पञ्चभिः। आसनं, वस्त्रं, पाद्यं, अर्घ्यं, आचमनीयम्; गन्धः, माला, रम्यं शय्यासनं च—इत्येतेषु, गन्धं, नैवेद्यं, शय्यां, ताम्बूलं विना, अन्ये द्वादशोपचाराः नित्यं दातव्याः। सर्वाणि एतानि मूलसहितानि सम्यक् समर्पयेत्। आदौ तत्त्वशुद्धिं कृत्वा, ततोऽनु प्राणायामं कुर्यात्। अक्षरन्यासं समाप्त्य, पात्रन्यासं विधाय, शङ्खे जलं पूरयित्वा तत्र स्थापयेत्, हे द्विज। तेन जलनेन पूजोपकरणानि पुनः शुद्धयेत्। गुरुदत्तध्यानानुसारं, एकचित्तेन कृष्णं ध्यानयेत्। तन्त्रविधिना, अङ्गोपाङ्गदैवतैः सहितं, हरिं पूजयेत्। विविधदानानि दत्वा, स्तोत्रेण रक्षाहृदयं जपेत्। देवतापूजनानन्तरं, यज्ञं सम्यगाचरेत्। प्रतिदिनं पितृकार्यं दानं च यथाशक्ति कुर्वीत। एवं वेदविहितं परमं सूत्रं सर्वं विस्तरेण उक्तं।