कथं चिद् एकदा धर्मनिष्ठः साधकः, यथाविधि काले जलम् स्पृष्ट्वा, स्नानादिकान् कर्माणि समाचरति स्म। सः प्राज्ञः धर्मात्मा च पञ्च पिण्डानि आदौ गृहित्वा, यथाक्रमं प्रवर्तते। स्नानानन्तरं संकल्पं कृत्वा, पुनः स्नानं कुर्यात्, इति मुनये निगद्यते। गृहीणां हि संकल्पः कृतदुष्कृतं नाशयति। तेन वैदिकेन मन्त्रेण शरीरं शुद्धयेत्। तत्र सः पृथिवीं उद्दिश्य प्रार्थयते— "हे पृथिवि! मम कृतं यदपि पापं, तदपहर। यानि मम अङ्गेषु उपस्थितानि पापानि, तानि सर्वाणि निष्कासय।" एवं उक्त्वा, नाभिपर्यन्तं जले स्थित्वा, नियोजितमन्त्रेण, तत्र हस्तं स्थापयित्वा, सः तत्र पुण्यजलानि आवाहयेत्। "हे गङ्गे! हे यमुनि! हे गोदावरी! हे सरस्वति! हे नलिनि! हे नन्दिनि! हे सीते! हे मालिनि! हे महानेद्रे! हे पद्मावति! हे भोगवति! हे स्वर्णरेखे! हे कौशिकि! हे विद्याधरि! हे सुप्रसन्ने! हे लोकप्रसाधिनि! हे सावित्री! हे तुलसी! हे दुर्गे! हे महालक्ष्मि! हे सरस्वति! हे अहल्या! हे अदिति! हे संज्ञे! हे स्वधा! हे स्वाहे! हे अरुन्धति!" इति सर्वाणि पुण्यनद्यः आवाह्य, सः पुनः पुनः स्नानं कृत्वा, महाशुद्धः भूत्वा, तिलकं धारयेत्। स्नानं, दानं, तपः, होमः, देवपितृकर्माणि—एतानि सर्वाणि तिलकं कृत्वा एव सम्यक् विधेयानि। ब्राह्मणः तिलकं कृत्वा सन्ध्योपासनां च जलार्घ्यदानं च समाचरेत्। पादौ सम्यक् प्रक्षालयित्वा, शुद्धवस्त्राणि धारयेत्। यः स्नानानन्तरं पादप्रक्षालनं विना देवालयं प्रविशति, सः दोषं आप्नोति। स्निग्धानि वस्त्राणि धारयित्वा, गृही गृहं प्रविशेत्। यदि ब्राह्मणः जानुपर्यन्तं पादौ एव प्रक्षालयति, तदा सः अपूर्णशुद्धिम् आप्नोति। ततः, ब्राह्मणः आसने उपविश्य, शुद्धचित्तः आचम्य जलं पिबेत्। शालग्रामे, मणौ, मन्त्रेण, प्रतिमायाम्, जले, भूमौ वा—सर्वत्र पूजनं प्रशंसनीयम्; विशेषतः शालग्रामे, हे नारद। यः शालग्रामस्य जलेन प्रतिदिनं भक्त्या आचमति, सः सर्वतीर्थस्नातः इव, सर्वयज्ञदीक्षितः इव भवति। यत्र शालग्रामशिला च तद्रचक्रं च सन्निहितम्, तत्र यः कश्चित् जानन्नपि, अजानन्नपि, मृत्युम् आप्नोति, सः दिव्यं प्राप्नोति। शालग्रामात् अन्यत्र, कः पुण्यात्मा हरिं पूजयेत्? एवं पूजनस्य आधारः निरूपितः। अधुना पूजनक्रमं शृणु। केचित् षोडशोपचारैः हरिं पूजयन्ति, केचित् द्वादशद्रव्यैः, केचित् पञ्चभिः। आसनं, वस्त्रं, पाद्यं, अर्घ्यं, आचमनीयम्—इति पञ्च; गन्धः, माल्यं, सुखशय्या च विशेषा—इत्यादि। गन्धं, नैवेद्यं, शय्यां, ताम्बूलं विना, अन्यानि द्वादशोपचाराणि आवश्यकानि। श्रेष्ठः साधकः एतानि सर्वाणि मूलतः अर्पयेत्। आदौ भूतेषु शुद्धिं कृत्वा, प्राणायामं च कुर्यात्। ततो वर्णन्यासम् समाप्त्य, पात्रन्यासं विधायेत्। शङ्खं जलपूरितं स्थापयेत्, हे द्विज। एवं धर्मनिष्ठः साधकः, शास्त्रानुसारं स्नानादिकं कृत्य, पूजनस्य सर्वान् विधीन् श्रद्धया समाचरति।