एकदा धर्मनिष्ठाः मुनयः शुचिपरायणाः स्नानादिकं कर्तुं नियमाः पृष्टवन्तः। तत्र भगवतः वचनं श्रूयते— यदा भूमिः गृह्यते, तदा सा न किञ्चिदपि यत्रकुत्रापि ग्राह्या। यः मृत्तिका वल्मीकात् वा मूषिकगर्तात् वा जलान्तर्गतात् वा गृहीता, सा वर्जनीया। तथैव या भूमिः अन्तःस्थिता, पतितपर्णैः जीविभिः आवृता, विशेषतः हलदत्तेन उत्खाता, सा अपि त्याज्या। यथा च, या भूमिः अश्वत्थमूलात् आनीता, या च यत्र शयितः वा उत्तिष्ठितः, सा अपि वर्जनीया। धान्यपिष्टभूमिः, क्षेत्रभूमिः, उद्यानभूमिः च त्याज्याः। अशुचिः सदा अशुचिः एव, सर्वकर्मसु अयोग्यः। ततः, प्रथमं षोडशवारं जलेन मुखशुद्धिं कृत्वा, पुनः षोडशवारं मुखशुद्धिं कुर्यात्। एषा विधिः सामवेदे हरिणा प्रतिपादिता, नित्यकर्मक्रमे। दन्तधावने खदिरः, शिरीषः, जातिः, पुन्नागः, शालकः च अनुशंस्यन्ते। जम्बू, बकुलः, तोक्मः, पलाशः च प्रशस्यन्ते। कण्टकवृक्षाः, लतानां च वृक्षाः, एवं प्रकाराः वर्जनीयाः। खरजूर, नारिकेल, तालवृक्षाः च वर्जनीयाः। शुचिविहीनः सदा अशुचिः, सर्वकर्मसु अयोग्यः। पादप्रक्षालनं मुखप्रक्षालनं च कृत्वा, प्रातःसंध्यां सम्यक् आचरितव्यम्। यः सर्वतीर्थेषु स्नात्वा त्रिसंध्यां न करोति, सः दिवासु यानि कर्माणि करोति, तेषां फलं न प्राप्नोति। सः द्विजकर्मसु निष्कासनीयः, शूद्रवत् परित्याज्यः। द्विजः प्रतिदिनं ब्रह्महत्यापातकं, आत्महत्या चापि, आप्नोति। कालसूत्रनरके कल्पमेकं पतति, पतितस्त्रीपतिवत्। ब्रह्मा, ईशः, विष्णुः, माया, पद्मा, सरस्वती— एतेषां स्मरणेन, यथाकालं जले स्पर्शं कृत्वा, स्नानादिकं समाचरेत्। पञ्चपिण्डग्रहणं कृत्वा, धर्मात्मा पुरुषः स्नानाय प्रवर्तेत। स्नानानन्तरं सङ्कल्पं कृत्वा, पुनः स्नानं कुर्यात्। गृहस्थस्य सङ्कल्पः कृतपापानां नाशनं करोति। वेदवाक्येन शरीरशुद्धिं कुर्यात्— "हे पृथिवि, मम पापं हर, यद् यद् दुष्कृतं मया कृतम्।" "मम अङ्गेषु आगतम्, सर्वपापं नय।" एवं उक्त्वा, नाभिपर्यन्तं जले स्थित्वा, मन्त्रेण जपं कृत्वा, तत्र तत्र पवित्रजलानि आह्वयेत्, हस्तं स्थापयित्वा। "हे गङ्गे, हे यमुन, हे गोदावरी, हे सरस्वति, हे नलिनी, हे नन्दिनी, हे सीते, हे मालिनी, हे महनदी, हे पद्मावति, हे भोगवति, हे स्वर्णरेखा, हे कौशिकी, हे विद्याधरी, हे सुप्रसन्ना, हे लोकप्रसाधिनी, हे सावित्री, हे तुलसी, हे दुर्गे, हे महालक्ष्मि, हे सरस्वति, हे अहल्या, हे अदिति, हे संज्ञे, हे स्वधा, हे स्वाहा, हे अरुन्धति," इति। स्नानं पुनः पुनः कृत्वा, महाशुचिर्भूत्वा, तिलकं धारयेत्। स्नानं, दानं, तपः, होमः, देवपितृकर्म च— एतानि तिलकं कृत्वा ब्राह्मणः सायंसंध्यां जलार्पणं च सम्यक् कुर्यात्। सम्यक् पादप्रक्षालनं शुद्धवस्त्रधारणं च कृत्वा, यः स्नानानन्तरं पादप्रक्षालनं विना देवालयं प्रविशति, सः दोषमवाप्नोति। एवं धर्मविधिः मुनिभिः श्रुतः, यथाशास्त्रं आचरितव्यः।