तस्मिन एकान्तस्थले ताम कामातुरां दृष्ट्वा महर्षिः तां पप्रच्छ – "कः त्वं, हे कामिनी, अस्मिन एकान्ते?" ऋषेः वचनं श्रुत्वा कलावती कम्पमाना अभवत्। सा विनयेन प्राह – "पतिसंकेतात् पुत्रार्थिनी अहं भवत्पादमुपगता। भगवन्, त्वदीयं वीर्यं दत्तुमर्हसि; स्त्री या आगता, सा तिरस्कर्तुं न योग्याः।" तस्याः नीचजात्याः वचनं श्रुत्वा महर्षिः काश्यपः कोपितः अभवत्। स उवाच – "या पतिं परित्यजति, स च मोहितः भवति; एषा वैदिकी शिक्षा। त्वं पुनः द्रुमिलस्य सुखान् भोगितुं नर्हसि। ब्राह्मणः यदि अविवेकी शूद्रायां पत्न्यां संलग्नः भवति, पितृयज्ञे, यज्ञे, शिलास्पर्शे, देवपूजायाम् – स स्वयं कुम्भीपाकनरके पतितः, अन्यानपि तत्र पतयति। तस्य हव्यं मूत्रं भवति, पिण्डं तत्क्षणात् विष्ठा भवति; देवता तद् गृह्णाति, न तु तन्नैवेद्यं न तद्वारि। स इन्द्रकालपर्यन्तं कुम्भीपाके पच्यते। यो ब्राह्मणः स्वपत्नीशिष्टं खादति, स शूद्रवत् अधमः। यदि शूद्रः अल्पविद्यः ब्राह्मणस्त्रियां गृह्णाति, स कालसूत्रे अष्टादश इन्द्रकालपर्यन्तं बद्धः भवति। ततः ब्राह्मणस्त्री चाण्डालवंशे जायते।" एवं उक्त्वा श्रेष्ठः ऋषिः शौनकः मौनं अष्टगच्छत्। तस्मिन्नेव काले मेनका तेन पन्थानं ययौ। तत्र पतितास्त्री रजःशुद्धा किञ्चित् कालं हर्षेण जलं पपौ। ततः सा द्रुमिलम्, प्रियं मनोहरं, प्रणम्य ययौ। कलावत्याः वचनं श्रुत्वा द्रुमिलस्य मुखं हर्षेण दीप्तम्। स प्रहृष्टः प्राह – "त्वं वैष्णवपुत्रं लप्स्यसे, सती भव, सौभाग्यवती च। यः यत्र योनौ वा, कस्माद् बीजात् वा वैष्णवः जायते, सती, उभौ रत्नमय विष्णुविमाने समारुह्य गच्छतः। शुभमुखि, ब्राह्मणगृहं गच्छ।" एवं उक्त्वा गोपश्रेष्ठः स्नात्वा हवनं कृतवान्। तत्र चत्वारि लक्षाणि अश्वानां, शतं लक्षाणि गजानां, उच्छैःश्रवसः पञ्चलक्षाणि, सहस्रं रथानां, द्वादश लक्षाणि गोः, त्रिलक्षाणि महिषाणां। शतं लक्षाणि कपोतानां, शतं शुकानां दत्तवान्। सहस्रं ग्रामाणां, शतशतं नगराणां दत्तवान्। शतकोटिं सुवर्णमुद्राणां, सहस्रं रत्नानां दत्तवान्। अनन्तं सुवर्णपात्राणि भूषणानि च दत्तवान्। स राजा राज्यं दत्त्वा, अन्तर्य बाह्यं हरिं स्मरन्, हर्षपूर्णचित्तः गोपवत् बदरीं गतवान्। तत्र गङ्गातीरसौन्दर्ये मासमेकं तपः कृतवान्। ततः स रत्नकारविष्णुनिर्मिते दिव्यरथे स्वर्गं गतः। तत्र हरिसेवां प्राप्तवान्, हरिदासः अभवत्। तस्य पतिः गच्छति, कलावती उच्चैः रुदिता। तदा ब्राह्मणः "मातः" इति उक्त्वा हर्षेण तां स्वीकृतवान्।