सूतः उवाच— सः तु शेषकालं तैः सह विविक्ते वनान्तरे न्यवसत्। गन्धर्वाधिपः स्वपुत्रैः पत्निभिः चान्यैः सह प्रमोदं प्राप। स राजा कुवेरालयसमं राज्यं सम्यक् अन्वभवत्। कालान्तरे गन्धर्वराजः शोभनायां गङ्गातीरे, शिवभक्तः सन्, शिवस्य प्रसादेन च पुत्रस्य विष्णुभक्त्या, पितरौ पूज्य, उपबर्हणो नाम गन्धर्वः, कालक्रमेण ब्रह्मशापात् प्राज्ञः प्राणान् त्यक्तवान्। मालावती च भारतभूम्नि पुष्करे वह्निकुण्डं प्रविष्टा। तदा सृञ्जयस्य भार्यायां, या मनुवंशे जाता, उपबर्हणो गन्धर्वः मम पतिरभवत्। शौनकः उवाच— कथं सः जातः? तत् त्वं अस्मान् वक्तुम् अर्हसि। सूतः उवाच— कलावती नाम तस्य भार्या अपत्यरहिताऽभूत्, पतिसत्ता समन्विता। पत्युः दोषात् सा बन्ध्या जाता, अनन्तरं पत्युः आज्ञया, सा श्रीकृष्णं ब्रह्मतेजसा दीप्तं ध्यातुम् आरब्धवती। सा कृष्णस्य ध्यानसमाप्तौ, तपसा दीप्तिमती, ग्रीष्ममध्यान्सूर्यसमानप्रभा, उत्तममुनिः सः कृष्णैकभक्तः, एकां स्त्रीं दृष्टवान्—या चम्पकसदृशवर्णा, शरत्पद्मलोचना, विस्तीर्णस्फिक्, पूर्णजङ्घस्तनयुता। सा कामबाणपीडिता, मुनिरूपधारिणी, लोहितबिन्दुना शोभिता, उज्ज्वलकाजलवर्णना, रम्यरूपा बभूव। मुनिः तां दृष्ट्वा पप्रच्छ— "काऽसि त्वं कामिनी एषा विविक्ते स्थले?" तस्य वचनं श्रुत्वा कलावती कम्पिता। सा उवाच— "पुत्रार्थिनी अहं, पत्या आज्ञया, भवतोऽङ्घ्रौ समुपस्थिताऽस्मि। बीजं देहि मे; या स्त्री आगता सा न विचारणीया।" तस्याः शूद्र्याः वचनं श्रुत्वा मुनिश्रेष्ठः कोपमगात्। कश्यपः उवाच— "सा तं त्यजति, स च मोहं गच्छति; एष वेदविधानमेव। त्वं द्रुमिलसुखान् पुनर्न प्राप्स्यसि। यो ब्राह्मणः ज्ञानहीनः शूद्र्यां पत्नीं गृह्णाति— पिण्डोदकद्रव्येषु, यज्ञकर्मणि, शिलास्पर्शे, देवपूजायाम्— सः स्वयम् अन्यांश्च कुम्भीपाकनरके पतितः, तत्र एव पच्यते। तस्य पिण्डः मूत्रतुल्यः, पिण्डोऽपि क्षणेन विट् भवति, देवतार्चनं तु स्वीकुर्वन्ति, न तु तदन्नं न च तत्तोयम्। सः कुम्भीपाके इन्द्रकल्पं कालं पच्यते। यः स्वपत्नीशिष्टं भुङ्क्ते, सः ब्राह्मणादमः, शूद्रसमानः। यदि शूद्रः अल्पविद्यः ब्राह्मण्यां पत्नीं गृह्णाति, सः अष्टादशेन्द्रकल्पं कालसूत्रे बध्यते। ततः परं सा ब्राह्मणी चाण्डालकुले जायते।" एवं उक्त्वा स मुनिश्रेष्ठः शौनकः मौनं समुपगच्छत्। एतस्मिन्नन्तरे मेनका तेन पन्थानं प्रपेदे। शूद्र्यपि, ऋतुपरिशुद्धा सन्ती, तत्र किञ्चित्कालं हृष्टा पानं चकार।