पुनःपाकं दूषितं वा विशेषपक्वतैलयुक्तं भोजनं, अपक्वलड्डुकं कच्चपकफलञ्च, रोचनाचूर्णं घृतसंयुक्तं शुष्कशर्करायुक्तं घृतं च—एतानि, हे गान्धर्वि, क्षणेन कफं नाशयन्ति। भोजनानन्तरं शीघ्रं गमनं धावनं वा, वृद्धया सह संगमः, मानसिकदुःखं, कटुवचनानि, भीतः शोकश्च—एते केवलं वातकारणानि सन्ति। परिपक्वकदलीफलानि, शर्करायुक्तं जलं, बीजानि, महिषदधि, शर्करायुक्तं वा केवलं शर्करैव, विशेषपक्वतैलं, शुद्धतिलतैलं, शीतोदकस्नानं वा उष्णोदकस्नानं, सुस्निग्धचन्दनलेपनं—एतानि, हे वत्से, त्वां वातनाशनं क्षिप्रं उक्तम्। रोगसमूहः, तेषां च विविधोपायाः अपि वर्णिताः। एते सर्वे उपायाः रोगहेतवः, नाशकाः च। हे सुभगे, तेषां सम्यक् वर्णनं वर्षेणापि न शक्यते। केन रोगेण तव प्रियः मृतः? कथय, हे सुशोभने। ततः सूतः उवाच—तदा तस्मिन्सभायां तेषां मध्ये संवादः अभवत्। देवाः तं ब्राह्मणरूपिणं श्रीहरिं न अवैषुः। स ब्राह्मणः, मधुरवचनैः देवांश्च ब्राह्मणांश्च सम्बोधितवान्—सा दुःखार्त्ता गान्धर्वी स्वपतिं प्राणदायनेन याचितवती। इदानीं किं कर्तव्यं, किमत्र निश्चितं करणीयं? सा पुण्यशीला दीप्तिमती देवी सर्वान् देवान् शप्तुं प्रवृत्ता। यूयं सर्वे श्वेतद्वीपे हरिं स्तुत्वा पूजितवन्तः। तदा आकाशवाणी अभवत्—‘केशवः पश्चात् आगमिष्यति’ इति। ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा स्वयं ब्रह्मा, जगद्गुरुः, उवाच—योगेन स जीवितं त्यक्तवान्, किन्तु मम शापेन पुनः। लक्षसंवत्सरपर्यन्तं भूमौ तस्य स्थितिः आसीत्। तस्य शेषकाले, हे द्विजोत्तम, किंचित् एव अवशिष्टम्। अहमेव विष्णोः प्रसादात् तस्य प्राणदानं दास्यामि। हे ब्राह्मण, यथा त्वया उक्तं—‘हरिः अत्र न आगतः’—परमं ब्रह्म स्वेच्छामयः, भक्तवत्सलः च। ‘विषि’ इति व्यापकतां सूचयति, ‘नु’ सर्वत्रत्वं दर्शयति। शुचिः वा अशुचिः वा, यः कश्चित् स्थितः, कर्मारम्भे मध्ये अन्ते वा, यः विष्णुं स्मरति, स एव श्रेष्ठः। अहं जगतां स्रष्टा, व्यवस्थापकः, हरः च संहरणकर्ता। एवं, हे द्विज, गान्धर्वी प्रसन्ना भूत्वा स्वप्रियस्य मृत्युकथां सम्यक् आख्यातुम् आरब्धवती। मालवती उवाच—हे ब्राह्मन्, शृणु, मम प्रियः सभायां लज्जितः अभवत्। इदं सर्वं श्रुतम्—मङ्गलं रमणीयं चैतत् कथा, या कदापि न श्रुता। अधुना, हे बुद्धिमन्, मम प्रियं जीवितस्वरूपं देहि, देहि, देहि! मालवत्याः वचनं श्रुत्वा जनार्दनः ब्राह्मणरूपधारी शृणोति स्म। एवं तस्मिन्सभायां संवादः समुपजातः। देवाः तं ब्राह्मणरूपिणं श्रीहरिं न जानन्ति स्म। ब्राह्मणः मधुरवचनैः देवांश्च ब्राह्मणांश्च सम्बोधितवान्। दुःखार्ता सा देवी स्वपतिं प्राणदायनेन याचते स्म। किं कर्तव्यं, किमत्र निश्चितं करणीयमिति विचारः अभवत्। सा पुण्यशीला दीप्तिमती देवी सर्वान् देवान् शप्तुं प्रवृत्ता। यूयं सर्वे श्वेतद्वीपे हरिं स्तुत्वा पूजितवन्तः। तदा आकाशवाणी श्रूयते स्म—"केशवः पश्चात् आगमिष्यति" इति। ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा स्वयं ब्रह्मा, जगद्गुरुः, उवाच—योगेन स जीवितं त्यक्तवान्, किन्तु मम शापेन पुनः। लक्षसंवत्सरपर्यन्तं भूमौ तस्य स्थितिः आसीत्। तस्य शेषकाले, हे द्विजोत्तम, किंचित् एव अवशिष्टम्। अहमेव विष्णोः प्रसादात् तस्य प्राणदानं दास्यामि। हे ब्राह्मण, यथा त्वया उक्तं—‘हरिः अत्र न आगतः’—परमं ब्रह्म स्वेच्छामयः, भक्तवत्सलः च। ‘विषि’ इति व्यापकतां सूचयति, ‘नु’ सर्वत्रत्वं दर्शयति। शुचिः वा अशुचिः वा, यः कश्चित् स्थितः, कर्मारम्भे मध्ये अन्ते वा, यः विष्णुं स्मरति, स एव श्रेष्ठः। अहं जगतां स्रष्टा, व्यवस्थापकः, हरः च संहरणकर्ता। एवं भगवतः महिमानं, रोगनाशनं, वातकफादीनां कारणानि, तेषां चोपशमनं, तथा प्रियवियोगदुःखस्य कारणं च, ब्रह्मणः वचनेन, मालवत्याः प्रार्थनया, तथा सर्वदेवानां चिन्तया, सुस्पष्टं निरूपितम्।