एकदा भगवती गन्धर्वी पृष्टवती, तस्याः पृच्छायाः उत्तररूपेण मुनिरुवाच—हे सुभगे! यः पुरुषः ग्रीष्मकाले शीतले कूपोदके स्नानं कृत्वा चन्दनलेपनं कुर्वन् वातस्य स्पर्शं वर्जयति, तं जरानुगच्छन्ति न कदापि। वर्षाकाले तु सः उष्णोदके स्नानं कुर्वन्, घनं जलं न सेवते। शरदृतौ तु कटुत्वं न गृह्णाति, तस्मिन्काले विचरणं च वर्जयेत्। हेमन्ते कूपोदके स्नानं कृत्वा वह्निं सेवते। शीतकाले तु सूर्याग्निसंयोगं कुर्वन्, तदा तात्कालिकं तुष्णीं सन्तप्तं च खाद्यं भुङ्क्ते। नवमांसं, नवान्नं, युवत्याः दुग्धं च भुङ्क्ते। क्षुधायामुत्पन्नायां उत्तमं भोजनं भुङ्क्ते, तृष्णायां जलं पिबति। दधि, घृतं, नवनीतम्, गुडं च सेवन्ते। शुष्कमांसं, वृद्धां स्त्रीं, नवसूर्यं, न ताज्यं दधि च वर्जयेत्। ये रात्रौ दधि भुञ्जते, गणिकाः, रजस्वलाः च, तेषां मध्ये भोजनं कुर्वन् पापं ब्रह्महत्या-रूपं प्राप्नोति। रजस्वला, वैश्या, वन्ध्या, वृद्धवेश्यां च, तेषां मध्ये भोजनं कुर्वन् नूनं ब्रह्महत्यापातके पतति। पापं सदा रोगैः सह। तयोः साहचर्यं नित्यं निश्चितम्। पापात् रोगः जायते, पापात् जरापि। अतः पापः महाशत्रुः, दोषबीजं, अशुभस्य कारणं च। स्वधर्मनिष्ठः, सदाचारवान्, दीक्षितः, हरिं सेवमानः, व्रताशी, उपवासशीलः, तीर्थयात्रायां निरतः—एवं पुरुषः न जरया न च दुष्प्रतिहार्यैः रोगगणैः पीड्यते। ज्वरः सर्वरोगाणां मूलम् उच्यते। यथा रोगाः विचरन्ति, एवं ते देहिनां मध्ये प्रविशन्ति। यदा क्षुधा प्रज्वलति, अन्नाभावश्च भवति, तदा ताळफलं वा बिल्वं वा भुक्त्वा, ततः क्षिप्रं जलं पिबन्, अथवा भाद्रपदे शीर्षे उष्णजलं क्षिप्रं क्षिपन्, तिक्तं वा सेवते। अथवा धान्याकं शर्करया च शीतलेन जलनेन सह सेवते। अथवा पक्कं विल्वं ताळफलं वा, यच्च सर्वं इक्षुरसमयं तानि, तानि तु त्वरया पित्तं शमयन्ति, बलं पोषणं च ददाति। भोजनात् क्षिप्रं स्नानं, अतृष्णायां जलपानं, जरणं खाद्यं, दधि, तक्रं, पक्ककेलिं, दधि च, नारिकेलजलं, शीतलेन जलं स्नानं, स्थगितजलं, वर्षाकाले भोजनानन्तरं स्नानं, मूलकं च, कफं जनयन्ति। पुनः पुनः तप्तं भोजनं, विगलितं वा, विशेषेण पक्ततैलयुक्तं वा, अपक्वलडुं, अपक्वकेलिं, रोचनाचूर्णं घृतसहितं, शुष्कशर्करां घृतसहितां च—हे गन्धर्वि! एतानि कफं त्वरया नयन्ति। भोजनात् शीघ्रं गमनं धावनं वा, वृद्धया सह संगमः, मानसिकदुःखं, कटुवचनं, भयम्, शोकः—एते वातस्य कारणानि। पक्ककेलिं, शर्करायुक्तं जलं, बीजानि, महिषदधि, मिष्टं वा शर्करायुक्तं, विशेषपक्ततैलं, शुद्धतिलतैलं च, एतानि सेव्यन्ते। एवं भगवती! ऋतूनां भेदेन आहारविहारादीनि नियोजनीयानि, धर्मनिष्ठया च पापवर्जनं कर्तव्यम्, यतः पापात् सर्वरोगा जायन्ते, धर्माच्च आरोग्यं सम्पद्यते।