षਡ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ षੋਡਸ਼ਭੁਜਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਲੋਚਨਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਛੇ ਚਿਹਰੇ, ਸੋਲਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਚੌਵੀਂ ਅੱਖਾਂ ਸਨ।
ਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵਂ ਵਿਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਸਂਹਾਰਰੂਪਿਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਕਰਂ ਵਰਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੱਖ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਤੀ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪੁਰਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਸਂਘਾਨ੍ਸੁਦੁਰ੍ਜਯਾਨ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥੂਲਪਾਦਂ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਂ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਂ ਰਵਿਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਿਆ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਿਚਾਰਜ੍ਞਂ ਪਰਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯਮਮ੍ 1.15.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਡਰ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਾਲਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਕਥਂ ਹਰਸਿ ਮੇ ਵਿਭੋ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?
ਯਮ ਉਵਾਚ ਈਸ਼੍ਵਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਨਾ ਸਾਧ੍ਵਿ ਨਾਮृਤਂ ਚਾਲਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ।
ਅਹਂ ਕਾਲੋ ਮृਤ੍ਯੁਕਨ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਜਯਾਃ
ਮੈਂ ਕਾਲ ਹਾਂ, ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮृਤ੍ਯੁਕਨ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਜ੍ਞਾ ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿषੇਕਤਃ
ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਣਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਥਂ ਹਰਸਿ ਮਤ੍ਕਾਨ੍ਤਂ ਜੀਵਿਤਾਯਾਂ ਮਯਿ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ?
ਮृਤ੍ਯੁਕਨ੍ਯੋਵਾਚ ਨ ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਬਹੁਨਾ ਤਪਸਾ ਸਤਿ
ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਹੁਤ ਤਪ ਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਸਤੀ ਸਤੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਕਾਚਿਤ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨੀ ਵਰਾ
ਸਾਰੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਪਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਰੇਵੇਹ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਸੋਹਣੀਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾऽਹਂ ਚ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚ ਵੈ
ਕਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰੋਗ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪृਚ੍ਛ ਕਾਲਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਧਰ੍ਮਸਂਸਦਿ 1.15.
ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਕਾਲ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛ।
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੋ ਭਗਵਨ੍ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂਪਰਾਯ ਚ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਕਥਂ ਹਰਸਿ ਮਤ੍ਕਾਨ੍ਤਂ ਜੀਵਿਤਾਯਾਂ ਮਯਿ ਪ੍ਰਭੋ
ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ?
ਕਾਲਪੁਰੁष ਉਵਾਚ ਵਯਂ ਭ੍ਰਮਾਮਃ ਸਤਤਮੀਸ਼ਾਜ੍ਞਾਪਰਿਪਾਲਕਾਃ
ਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਯਸ੍ਯ ਸृष੍ਟਾ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦਯਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਯੋਗਿਨਸ਼੍ਚ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਯੋਗੀ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵਾਤਿ ਵਾਤੋऽਯਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤਪਤਿ ਯਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸਰ੍ਵਜਗਤਾਂ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਿ ਚਕ੍ਰਂ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਚ ਤਰਵਃ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦਰਖ਼ਤ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਜਲਾਧਾਰਾ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ 1.15.
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਹਸਾ ਮੋਹਿਤਾ ਮਾਯਾ ਮਾਯਯਾ ਯਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਅਚਾਨਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦੁਰ੍ਵੇਦਾ ਵਸ੍ਤੂਨਾਂ ਭਾਵਗਾ ਅਪਿ
ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਵੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ।
ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ ਵਿਧਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੇਵਤੇ ਸੁਮਹਾਨ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕਰਦੇ ਹਨ।