ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਮੇਘਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਤਮੁਵਾਚ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਗੂੜ੍ਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਅਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਰਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਜੋ ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ,
ਨੈਤੇषਾਂ ਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਾਨਾਮਸ਼ੁਭਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨਾਹਂ ਪਾਤਾ ਗੁਰੌ ਰੁष੍ਟੇ ਬਲਵਦ੍ਗੁਰੁਹੇਲਨਮ੍
ਜੇ ਗੁਰੂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮਾਫ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼।
ਮਾਨ੍ਯਃ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਨਕੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਕੋ ਜਨ੍ਮਦਾਨਾਚ੍ਚ ਪਾਲਨਾਚ੍ਚ ਪਿਤਾ ਨृਣਾਮ੍ 3.44.
ਜੋ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਮਾਤਾ ਪੋषਣਾਦ੍ਗਰ੍ਭਧਾਰਣਾਤ੍
ਮਾਂ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਵਨ੍ਦ੍ਯਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਮਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਨਦਾਯਕਃ
ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਆਦਰਯੋਗ, ਪੂਜਯੋਗ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਦਾਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣੋऽਭੀष੍ਟਦੇਵਃ ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇੱਛਤ ਦੇਵਤਾ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਾਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਜ੍ਞਾਨਦੀਪੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤਪ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਦਤ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਪਸੇष੍ਟਸੁਖਂ ਲਭੇਤ੍
ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਤਪ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਜਯਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਗੁਰੁਦਤ੍ਤਯਾ
ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਧੋ ਵਾ ਧਨਾਨ੍ਧੋ ਵਾ ਯੋ ਮੂਢੋ ਨ ਭਜੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਧਨ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਦਰਿਦ੍ਰਂ ਪਤਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਨਰਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾऽऽਚਰੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍
ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਰੀਬ, ਪਤਿਤ ਜਾਂ ਨੀਚ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਨਾ ਤੋਲੋ।
ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀਂ ਗੁਰੁਂ ਪਰਮ੍
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਪਤਨੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਗੁਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਗੁਰੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗੁਰੁਰ੍ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ 3.44.
ਗੁਰੂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਵਰੁਣੋऽਨਲਃ
ਗੁਰੂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੇਦਾਤ੍ਪਰਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਹਿ ਕृष੍ਣਾਤ੍ਪਰਃ ਸੁਰਃ
ਵੇਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤੀ ਭੂਮੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਪਰਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾਤ੍ਪਰੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋ ਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਭਾਰਤਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਨਾਂ ਯਥਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਾਸ਼ੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਸਮੋ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗੁਰੋਃ ਪਰਃ
ਵਿਦਿਆ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੇ ਚਾਪ੍ਯਭਵਦ੍ਰਾਮਹੇਲਨਮ੍
ਗੁਰੂ, ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਅਦਬ ਨਾ ਕਰਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਯਸਾਰਂ ਪਰਂ ਵਚਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਨੀਤਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵੇਦਸਾਰਂ ਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਨੀਤਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਦ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਤੇ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ।। । ਤਥਾ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। 3.44.
ਜਿਵੇਂ ਗਜਵਕਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਵੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਨੇਹਭੇਦਸ਼੍ਚ ਤਵ ਵਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ।
ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਵਾਦੋ ਦੈਵਦੋषਤਃ
ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਭਿਧਾਨਂ ਵੇਦੇषੁ ਪਸ਼੍ਯ ਵਤ੍ਸੇ ਵਰਾਨਨੇ
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪੁੱਤਰ' ਨਾਮ ਦੇਖ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਸੋਹਣੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।
ਪੁਤ੍ਰਨਾਮਾष੍ਟਕਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰਿ
ਇਸ਼ਵਰੀ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅੱਠ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।