ਕੁਤੋ ਜ੍ਵਰੋ ਜ੍ਵਰਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼੍ਚ ਜੀਰ੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗ ਆਪ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਸृਜਤੇ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪਾਤਾ ਕਿਂ ਪਾਤਿ ਤੇ ਮਤੇ
ਜੋ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਨਿਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਚ ਸ਼ੋਭਾਂ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਂਤਿਂ ਚ ਤੇ ਮਤੇ ਆਤ੍ਮਨਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾऽਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬਿਭੇਤਿ ਕਿਮ੍
ਨੀੰਦ ਨੀਂਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧਨ ਧਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ। ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਤਾਕਤ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਡਰੇ?
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਲੋਭਮੋਹੌ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੈਤੇ ਨ ਬਾਧਿਤਾਃ
ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ, ਸੱਚੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਜ੍ਞਾਨਬੁਦ੍ਧ੍ਯੋਃ ਕੋ ਵਿਕਾਰੋ ਜਰਾਂ ਨੋ ਬਾਧਤੇ ਜਰਾ
ਜਾਣ ਤੇ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਬੁਢਾਪਾ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਹਰ੍षੋ ਮੁਦਂ ਕਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ੋਕਂ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਬਾਧਤੇ
ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਦੁੱਖ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮੇਧਾਯਾ ਧਾਰਣਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤੇਰ੍ਵਾ ਸ੍ਮਰਣਂ ਕੁਤਃ 3.42.
ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਵਿਪਰੀਤਮਤੋ ਭ੍ਰਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯੈਵਾਚਰਿਤੋऽਧੁਨਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਰਾ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਠੀਕ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮਸ਼੍ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਸਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਿਆ।
ਤਚ੍ਚ ਰਾਮਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਣੇਸ਼, ਜਿਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਸੁਣਿਆ।
ਗਣਪਤਿਰੁਵਾਚ ਪਿਤੁਰ੍ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਮੁਖਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਭਾਗ੍ਯਵਾਁਲ੍ਲਭੇਤ੍
ਗਣਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ, ਇਹ ਵੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਸ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ਨ ਹਿ ਸਂਯੁਤਃ
ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ।
ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਚ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਭੋਗਾਰ੍ਹਾਣਿ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ—
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਂ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਯੋਗੀ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਮ੍
ਵੈਸ਼ਨਵ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼੍ਯਾਮਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ 3.42.
ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਆਮਸੁੰਦਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਅਤੀਵਾਮੂਲ੍ਯਸਦ੍ਰਤ੍ਨਭੂषਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦਾ ਦਾਸ੍ਯੇ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਦਾਸ ਬਣ ਕੇ ਲਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾ ਸृष੍ਟ੍ਯੁਨ੍ਮੁਖਃ ਕृष੍ਣਃ ਸਸृਜੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਮੁਦਾ । ਤਦ੍ਯੋਨੌ ਹ੍ਯਰ੍ਪਿਤਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਡ੍ਡਿਮ੍ਭੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਚਨਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਜਣਨੀ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਬੀਜ ਅੰਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षੇਣ ਗਰ੍ਭਾਡ੍ਡਿਮ੍ਭੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਇਕ ਲੱਖ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅੰਡਾ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।
ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਾਸੇਨ ਸਮਂ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਮੁਖਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਿਕਲ ਆਈ।
ਤਜ੍ਜਲੇ ਚ ਸ੍ਥਿਤੋ ਡਿਮ੍ਭੋ ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਉਹ ਅੰਡਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲੱਖ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਗਾਤ੍ਰਲੋਮਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਹਨ—
ਤਤ੍ਰੈਵ ਪ੍ਰਤਿਵਿਧ੍ਯਣ੍ਡੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਉਸੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਵਿਰਾਡਾਸ਼੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਮਹਾਵਿਰਾਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੀ।
ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਕਲਯਾ ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਵਿਰਾਡਭੂਤ੍ 3.42.
ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੀਂ, ਛੋਟਾ ਵਿਰਾਟ ਜਨਮਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਂਸ਼ਃ ਪਾਤਾ ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪਨਿਵਾਸਕृਤ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਕਲਯਾ ਨਾਨਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਧਰੋ ਹਰਿਃ
ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਲਜ੍ਜਾਦਿਰਹਿਤਃ ਸ ਚ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਮਯੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਹ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਲੱਜਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ?