ਆਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਸਂਗਿਨੀ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਯਨੇ ਭੋਜਨੇ ਰਣੇ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌਣ, ਖਾਣ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ।
ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਪੁਰੇਯਂ ਸ਼ੋਚਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ; ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਲੇ ਸਿਂਹਃ ਸृਗਾਲਂ ਚ ਸृਗਾਲਃ ਸਿਂਹਮੇਵ ਚ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੇਰ ਲੋਮੜੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਮੜੀ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿषਂ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾ ਕਾਲੇ ਗਰੁਡਂ ਚ ਤਥੋਰਗਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਿਸ ਮੱਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਪ ਗਰੁੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਮਾਨਵਃ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਰਿष੍ਯਤਿ
ਮਾਨਵ, ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮਰ ਜਾਣਗੇ।
ਮਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚਰਾਚਰਾਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮਰ ਜਾਣਗੇ।
ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਾਲਃ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ੍ਥੂਲਾਤ੍ਸ੍ਥੂਲਤਮਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਮਃ ਕृਸ਼ਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਖਮ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਵਿਰਾਡ੍ ਜਾਤਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ 3.40.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਖਮ ਵਿਰਾਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਨਾਭੇਃ ਕਮਲਦਣ੍ਡਸ੍ਯ ਯੋऽਨ੍ਤਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦਾ ਅੰਤ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਂ ਚ ਵਾਯੁਭੁਕ੍
ਫਿਰ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰੀ।
ਗੋਪਗੋਪੀਪਰਿਵृਤਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਮੁਰਲੀਧਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਰਲੀ ਵਾਲਾ, ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਨੁਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ ਚ ਸ੍ਰष੍ਟੁਰ੍ਲਲਾਟਜਃ
ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿਕਾਰਣਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਤੇऽਪਿ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵਿਰਾਟ੍
ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾ ਵਿਰਾਟ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਰਮੇਸ਼ੋऽਪਿ ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਨਾ
ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣੇ ਤਿਰੋਭੂਯ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਕਾਰਕੇ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਕਟਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯਥਾऽਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮृਦਂ ਵਿਨਾ 3.40.
ਜਿਵੇਂ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ,
ਸਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸृष੍ਟਿਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਧਾ ਚੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੈ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਕਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਰਵਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ,
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ,
ਵਾਗਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਾ ਸਦਾ
ਜੋ ਬੋਲ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ,
ਪਞ੍ਚਧਾऽऽਦੌ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੀ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਆਪ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਰਾਣੀ ਬਣੀ,
ਯੋषਿਤਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਰਂਸ਼ਾਃ ਪੁਮਾਂਸਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਚ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੁਰਖ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਸृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਦ੍ਭਵਾ ਸਦਾ
ਹਰ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ।
ਦਤ੍ਤਦਤ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਮਿਦਂ ਰਾਮ ਮਹ੍ਯਂ ਚ ਪੁष੍ਕਰੇ 3.40.
ਇਹ ਗਿਆਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਮਂ ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਸਸ੍ਮਿਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।