ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਵਚਮਾਨੀਯ ਚ ਨृਪਸ੍ਯ ਚ
ਭਿਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਵਚ ਲਿਆ ਗਿਆ,
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਉਵਾਚ ਕਾਲਭੇਦੇ ਜਯੋ ਨृਣਾਂ ਕਾਲਭੇਦੇ ਪਰਾਜਯਃ
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਹਾਰ ਵੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧੀਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਸੁਸ਼ਾਸਿਤਾ
ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭੀ ਗਈ,
ਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਲੀਲਯਾ ਰਾਵਣੋ ਜਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜਿੱਤੇ ਗਏ, ਰਾਵਣ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਕ ਹੈ,
ਰਾਜੋਵਾਚ ਗਤਾਃ ਕਤਿਵਿਧਾ ਭੂਪਾ ਮਾਦृਸ਼ਾ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਿੰਨੇ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ?
ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇਜੋ ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਰਣਮਨ੍ਤ੍ਰਣਾ
ਬੁੱਧੀ, ਤੇਜ, ਸ਼ੌਰ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗ ਦੇ ਉਪਾਅ,
ਆਚਾਰੋ ਵਿਨਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਚਲਣ, ਨਮਰਤਾ, ਗਿਆਨ, ਇੱਜ਼ਤ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪ,
ਸਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਣਤੁਲ੍ਯਾ ਮੇ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਦ੍ਮਾਂਸ਼ਸਮ੍ਭਵਾ 3.40.
ਉਹ ਔਰਤ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸਾਧਵੀ, ਪਦਮਾ ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੀ,
ਆਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਸਂਗਿਨੀ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਯਨੇ ਭੋਜਨੇ ਰਣੇ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌਣ, ਖਾਣ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ।
ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਪੁਰੇਯਂ ਸ਼ੋਚਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ; ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਲੇ ਸਿਂਹਃ ਸृਗਾਲਂ ਚ ਸृਗਾਲਃ ਸਿਂਹਮੇਵ ਚ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੇਰ ਲੋਮੜੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਮੜੀ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿषਂ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾ ਕਾਲੇ ਗਰੁਡਂ ਚ ਤਥੋਰਗਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਿਸ ਮੱਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਪ ਗਰੁੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਮਾਨਵਃ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਰਿष੍ਯਤਿ
ਮਾਨਵ, ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮਰ ਜਾਣਗੇ।
ਮਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚਰਾਚਰਾਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮਰ ਜਾਣਗੇ।
ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਾਲਃ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ੍ਥੂਲਾਤ੍ਸ੍ਥੂਲਤਮਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਮਃ ਕृਸ਼ਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਖਮ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਵਿਰਾਡ੍ ਜਾਤਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ 3.40.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਖਮ ਵਿਰਾਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਨਾਭੇਃ ਕਮਲਦਣ੍ਡਸ੍ਯ ਯੋऽਨ੍ਤਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦਾ ਅੰਤ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਂ ਚ ਵਾਯੁਭੁਕ੍
ਫਿਰ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰੀ।
ਗੋਪਗੋਪੀਪਰਿਵृਤਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਮੁਰਲੀਧਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਰਲੀ ਵਾਲਾ, ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਨੁਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ ਚ ਸ੍ਰष੍ਟੁਰ੍ਲਲਾਟਜਃ
ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿਕਾਰਣਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਤੇऽਪਿ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵਿਰਾਟ੍
ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾ ਵਿਰਾਟ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਰਮੇਸ਼ੋऽਪਿ ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਨਾ
ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣੇ ਤਿਰੋਭੂਯ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਕਾਰਕੇ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਕਟਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯਥਾऽਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮृਦਂ ਵਿਨਾ 3.40.
ਜਿਵੇਂ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ,
ਸਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸृष੍ਟਿਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਧਾ ਚੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।