ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਵਾਦ੍ਯਂ ਚ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਂ ਮੁਰਜਾਦਿਕਮ੍
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਡੁੰਨੁਭੀ ਅਤੇ ਮੁਰਜਾ ਆਦਿ, ਵਜਾਏ ਗਏ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਸਂਸਦਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਉਵਾਚ ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈਂ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਦਵਿਦੋ ਮੁਖਾਤ੍
ਤੂੰ ਆਪ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਮਹਨੋ ਲੋਭਾਨ੍ਨਿਰੀਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕਥਮ੍
ਤੂੰ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਲੋਭ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਈ?
ਕਿਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਭੂਪ ਪਰਤ੍ਰੈਵਾਨਯੋਰ੍ਵਧਾਤ੍
ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਥ ਦੁष੍ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕਥਾਮਾਤ੍ਰਾਵਸ਼ੇषਿਤਾ
ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਕੀਰਤੀ, ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਕਪਿਲਾ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਕ੍ਵ ਵਿਵਾਦੋ ਮੁਨਿਃ ਕੁਤਃ
ਕਪਿਲਾ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ? ਵਿਵਾਦ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੁਨੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?
ਤ੍ਵਾਮੁਪੋषਿਤਮੀਸ਼ਂ ਹਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਤੋ ਹਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ 3.35.
ਤੈਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ—
ਅਧੀਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦਾਤਾ ਵਰਿष੍ਠੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਿष੍ਠੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਸੁਧੀਃ
ਦਾਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਭਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਬਨ੍ਦਿਨੋ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਦਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੁਃਸਹਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਪਿ ਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਰਾਜਾ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਬੋਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ।
ਨ ਦਦਾਮਿ ਦ੍ਵਿਰੁਕ੍ਤਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਮਨੂਨਾਂ ਚ ਵਂਸ਼ਜਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਂਸਦਿ
ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਦਸਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸੁਣਨ, ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰੈਣੁਕੇਯਸ਼੍ਚ ਵਿਰਰਾਮ ਰਣਸ੍ਥਲੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਮੁਖਾਦ੍ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤੇषਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਧਰਮ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ।
ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ ਵਾऽਪ੍ਯਸਦ੍ਬੁਧ੍ਯਾ ਕਰੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਨਾਮ੍ 3.35.
ਕੋਈ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚ ਮਨਨਾਤ੍ਕੁਰੁਤ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣੇ ਲੋष੍ਟੇ ਗृਹੇऽਰਣ੍ਯੇ ਪਂਕੇ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਚਨ੍ਦਨੇ
ਸੋਨੇ, ਮਿੱਟੀ, ਘਰ, ਜੰਗਲ, ਕੀਚੜ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਵਿਚ,
ਸਰ੍ਵਜੀਵੇषੁ ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਂ ਭਾਵਯੇਤ੍ਸਮਤਾ ਧਿਯਾ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
ਤਪੋਧਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਪਃ ਕਲ੍ਪਤਰੁਰ੍ਯਥਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਤਪਸਿਆ ਇਕ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵਾਣਿਜ੍ਯੇ ਚ ਤਥਾ ਵਿਸ਼ਾਮ੍
ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਰਾਜ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਵਾਦੇ ਚ ਸ੍ਪृਹਾऽਤੀਵ ਵਿਨਿਨ੍ਦਿਤਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਗੀ ਰਾਜਸਿਕਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਰਾਗਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਗਨ ਨਾਲ ਰਾਜਸੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਤਃ ਕਾਮਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਵੈ ਯਾਚਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਲਗਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕਾਮਧੇਨੁ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਕੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰਸ੍ਤਿ ਕਾਮਧੇਨੁਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਕਾਮਧੇਨੁ ਕਿਸ ਲਈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਂ ਸੇਨਾਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਕੋਟਿਕਾਮ੍ 3.35.
ਤੀਹ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜਾਂ, ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਹਨ੍ਤੁਮਾਯਾਨ੍ਤਮਪਿ ਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।