ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਵਮਨ੍ਤਂ ਰੁਧਿਰਂ ਮਹਿषਂ ਗਰ੍ਦਭਂ ਤਥਾ
ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਖੂਨ ਉਲਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਸ ਅਤੇ ਗਧਾ।
ਚਣ੍ਡਵਾਤਂ ਰਕ੍ਤਵृष੍ਟਿਂ ਵਾਦ੍ਯਂ ਵੈ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਾਤਨਮ੍
ਜੋਰਦਾਰ ਹਵਾ, ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਡੋਲ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ।
ਪਾਸ਼ਂ ਚ ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠਂ ਚ ਵਾਯਸਂ ਗਨ੍ਧਕਂ ਤਥਾ
ਫੰਦਾ, ਸੁੱਕਾ ਲੱਕੜ, ਕਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਕ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਾਹਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਜੀਵਿਨਮ੍
ਉਪਹਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਤੰਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਣ ਵਾਲਾ।
ਕੁਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਂ ਮृਤਵਾਰ੍ਤਾਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਸ਼ਾਪਂ ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਮੰਦੀ ਖ਼ਬਰ, ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ।
ਮਨਸ਼੍ਚ ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਘਟੀਆ ਮਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸਾਂਸ।
ਤਥਾऽਪਿ ਰਾਜਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਮਰਾਙ੍ਗਣਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਜਾ ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਪੁਰਤੋ ਭृਗੁਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਆਸ਼ਿषਂ ਯੁਯੁਜੇ ਰਾਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਾਹੀਤਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ 3.35.
ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦੇ, 'ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।'
ਭृਗੁਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸਹ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਵਾਦ੍ਯਂ ਚ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਂ ਮੁਰਜਾਦਿਕਮ੍
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਡੁੰਨੁਭੀ ਅਤੇ ਮੁਰਜਾ ਆਦਿ, ਵਜਾਏ ਗਏ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਸਂਸਦਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਉਵਾਚ ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈਂ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਦਵਿਦੋ ਮੁਖਾਤ੍
ਤੂੰ ਆਪ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਮਹਨੋ ਲੋਭਾਨ੍ਨਿਰੀਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕਥਮ੍
ਤੂੰ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਲੋਭ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਈ?
ਕਿਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਭੂਪ ਪਰਤ੍ਰੈਵਾਨਯੋਰ੍ਵਧਾਤ੍
ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਥ ਦੁष੍ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕਥਾਮਾਤ੍ਰਾਵਸ਼ੇषਿਤਾ
ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਕੀਰਤੀ, ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਕਪਿਲਾ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਕ੍ਵ ਵਿਵਾਦੋ ਮੁਨਿਃ ਕੁਤਃ
ਕਪਿਲਾ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ? ਵਿਵਾਦ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੁਨੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?
ਤ੍ਵਾਮੁਪੋषਿਤਮੀਸ਼ਂ ਹਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਤੋ ਹਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ 3.35.
ਤੈਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ—
ਅਧੀਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦਾਤਾ ਵਰਿष੍ਠੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਿष੍ਠੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਸੁਧੀਃ
ਦਾਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਭਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਬਨ੍ਦਿਨੋ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਦਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੁਃਸਹਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਪਿ ਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਰਾਜਾ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਬੋਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ।
ਨ ਦਦਾਮਿ ਦ੍ਵਿਰੁਕ੍ਤਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਮਨੂਨਾਂ ਚ ਵਂਸ਼ਜਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਂਸਦਿ
ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਦਸਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸੁਣਨ, ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰੈਣੁਕੇਯਸ਼੍ਚ ਵਿਰਰਾਮ ਰਣਸ੍ਥਲੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਮੁਖਾਦ੍ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤੇषਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਧਰਮ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ।
ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ ਵਾऽਪ੍ਯਸਦ੍ਬੁਧ੍ਯਾ ਕਰੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਨਾਮ੍ 3.35.
ਕੋਈ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚ ਮਨਨਾਤ੍ਕੁਰੁਤ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।