ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਤਿਰੋਭੂਤਾ ਸृष੍ਟਿਰੇਵ ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਦੈ ਅਤੇ ਲੁਕਾਈ, ਰਚਨਾ ਆਪ ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੋ ਭਗਵਾਞ੍ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਭਗਵਾਨ ਜਾਮਦਗਨਯ, ਜੋ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਵਿਫਲਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਕਦਾਚਨ
ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਕਥਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਮਰਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਲੜਾਈ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਤਕੋਟਿਰ੍ਨृਪਾਣਾਂ ਚ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਉਥੇ ਸੌ ਕਰੋੜ ਰਾਜੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਹਾਥੀ ਸਨ।
ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਚ ਗਜਾਨਾਂ ਚ ਪਦਾਤੀਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਬਭੂਵ ਸ੍ਤਿਮਿਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਗਮਨੋਨ੍ਮੁਖਮ੍ । ਧृਤਵਨ੍ਤਂ ਚ ਸਨ੍ਨਾਹਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਸ਼ਰਂ ਧਨੁਃ ।। 3.34.
ਉਸ ਨੇਕ ਔਰਤ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਟੱਲ ਵਾਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੀ ਰਹੀ।
ਕ੍ਰੀਡਾਗਾਰੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਸ੍ਥੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਉਹ ਕੁਝ ਪਲ ਖੇਡਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਭਵਿष੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਚਕ੍ਰੇ ਯਦ੍ਯਤ੍ਸ੍ਵਾਮਿਮੁਖਾਚ੍ਛੁਤਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਰਤਃ ਹृਤ੍ਵਾ ਬਾਨ੍ਧਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕਿਂਕਰਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਯੋਗੇਨ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ षਟ੍ਚਕ੍ਰਂ ਵਾਯੁਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਮਾਕृष੍ਯ ਵਿषਯਾਜ੍ਜਲਬੁਦ੍ਬੁਦਸਨ੍ਨਿਭਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁੱਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮੂਲਮਪੁਨਰ੍ਭਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਸ ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਮृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਲਾਪ ਰੁਰੋਦ ਚ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੋਇਆ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਰਾਜੋਵਾਚ ਸਚੇਤਨਾ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਤਂ ਮੁਹੁਮੁਰ੍ਹੁਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"
ਮਨੋਰਮੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਗृਹਂ ਵ੍ਰਜ
"ਪਿਆਰੀਏ, ਉਠੋ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਘਰ ਚੱਲੋ।"
ਮਨੋਰਮੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਂ ਵ੍ਰਜ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
"ਪਿਆਰੀਏ, ਉਠੋ! ਸ੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਸੋਹਣੀਏ।"
ਮਨੋਰਮੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਵ੍ਰਜ ਗੋਦਾਵਰੀਂ ਪ੍ਰਿਯੇ 3.35.
"ਪਿਆਰੀਏ, ਉਠੋ! ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ।"
ਮਨੋਰਮੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਨ੍ਦਨਂ ਵ੍ਰਜ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
"ਪਿਆਰੀਏ, ਉਠੋ! ਨੰਦਨ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਸੋਹਣੀਏ।"
ਮਨੋਰਮੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਮਲਯਂ ਵ੍ਰਜ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
"ਪਿਆਰੀਏ, ਉਠੋ! ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਸੋਹਣੀਏ।"
ਸ਼ੀਤੇਨ ਗਨ੍ਧਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਸੁਰਭੀਕृਤੇ
ਠੰਢੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਹਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਹਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਸ੍ਤੂਰੀਕੁਂਕੁਮਾਲੇਪਨਂ ਕੁਰੁ
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਦੀ ਲੇਪ ਲਗਾਓ।
ਸੁਧਾਤੁਲ੍ਯਂ ਸੁਮਧੁਰਂ ਵਚਨਂ ਰਚਯ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲ।
ਨृਪਸ੍ਯ ਰੋਦਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਗ੍ਬਭੂਵਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੋਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੋਲੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।
ਕਮਲਾਂਸ਼ਾ ਚ ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਜਗਾਮ ਕਮਲਾਲਯਮ੍
ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯੇਵ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਹੌ ਸ਼ੋਕਂ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਗ੍ਨਿਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਾਰਾ ਦਦਾਹ ਤਾਮ੍ 3.35.
ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਦਿੱਤੇ।