ਮਨੋਰਮੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਾਤਿਰੇਕ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ ਸ਼ृਣੁ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਾਵਹਮ੍
ਮਨੋਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੋ।'
ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੋ ਭਗਵਾਞ੍ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋ ਮਹਾਬਲੀ
ਜਾਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਨਿਰ੍ਭੂਪਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਮਹੀਮਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਪਾਪਿਨਂ ਰਾਵਣਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰਂ ਤ੍ਵਮਪਿ ਮਨ੍ਯਸੇ
ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਕੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਭੁਵਿ
ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੌਣ ਬਚਾਏਗਾ?
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਧਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦਿਕਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਂ ਸੁਧਰ੍ਮਿਣਾਮ੍
ਸੱਚੇ ਧਰਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਦृਸ਼ਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੋऽਤ੍ਰ ਭਾਰਤੇ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਦਤ੍ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਂ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ 3.34.
ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਤੇ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਖਾਰ੍ਥੇ ਮृਗਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੋਪੋष੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਸੁਖ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਗੁਰੁ ਵਿਪ੍ਰਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਪਰਾਭਵਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਮਰਣਂ ਕੁਰੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।
ਗੁਰੁਦੇਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤਂ ਭृਗੁਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਕਿਂਕਰੋ ਭੂਪੋ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਭੂਪਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨੌਕਰ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਰਾਜਾ ਦਾ ਨੌਕਰ ਹੈ।
ਅਯਸ਼ਃ ਸ਼ਰਣਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾਮੁੰਨਿਆ ਹੀ ਸਦਾ ਦੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਭਜ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਗਰੀਯਾਂਸਂ ਸੁਰਾਦਪਿ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕ੍ਰੋਡੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਸ੍ਤੂਰੀਕਰ੍ਪੂਰੈਃ ਕੁਂਕੁਮੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ 3.34.
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ—all ਮਿਲਾ ਕੇ,
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਿਂਹਾਸਨੇ ਤਿष੍ਠ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੋ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੇਰੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।
ਸ਼ਤਪੁਤ੍ਰਾਧਿਕਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਸਤੀਨਾਂ ਵੈ ਪਤਿਰ੍ਨृਪ
ਰਾਜਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਰਸ੍ਤਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਮਨੋਰਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ,
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਵਚਨਂ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸ੍ਯਂ ਸਭਾਸੁ ਚ
ਕਾਰਤਵੀਰਿਆਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਃ ਕਲਹਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰੇਵ ਚ
ਸੁਖ, ਦੁਖ, ਡਰ, ਸੋਗ, ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ—
ਕਾਲੋ ਦਦਾਤਿ ਰਾਜਤ੍ਵਂ ਕਾਲੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪੁਨਰ੍ਭਵਮ੍
ਕਾਲ ਰਾਜ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਾਲ ਮੌਤ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਪਾਲਨਂ ਕਾਲਃ ਕਾਲਰੂਪੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਕਾਲ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਵਾऽਪਿ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਪਾਤੁਃ ਪਾਤਾ ਚ ਕਰ੍ਮਕृਤ੍ ਕਃ ਕੇਨ ਹਨ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵੈ ਵਿਨਾ ਸਤਿ
ਜੋ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ?
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸृਜਤਿ ਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਂਹਰੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਜੋ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਵਾਤਿ ਵਾਤਃ ਸਨ੍ਤਤਂ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ 3.34.
ਜਿਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ,
ਵਰ੍षਤੀਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦਹਤ੍ਯਗ੍ਨਿਃ ਕਾਲੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਭੀਤਵਤ੍
ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਕਾਲ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ਕਾਲੇ ਫਲਿਤਃ ਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਵਿਰਖ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ।