ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਦੂਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਭृਗੁਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ।
ਸ ਦੂਤਃਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਤ੍ਯ ਵਸਨ੍ਤਂ ਰਾਜਸਂਸਦਿ
ਉਹ ਦੂਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਮਦੂਤ ਉਵਾਚ ਸ ਭृਗੁਰ੍ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੂੰ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਰਾਜ ਜਾਤਿਭਿਰ੍ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਃ ਸਹ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਮਦੂਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਗਚ੍ਛਦ੍ਰਾਮਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸਮਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਂ ਸਾ ਮਨੋਰਮਾ
ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਨੋਰਮਾ—
ਰਾਜਾ ਮਨੋਰਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਨੋਰਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ—
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਸ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨਰ੍ਮ੍ਮਦਾਤੀਰੇ ਰਣਾਯ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ
ਕਾਰਤਵੀਰਿਆਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਕਵਚਂ ਹਰੇਃ ।' ਤ੍ਰਿਸ੍ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਨਿਰ੍ਭੂਪਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਮੰਤਰ ਤੇ ਕਵਚ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਨ੍ਦੋਲਯਨ੍ਤਿ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾ ਮਨਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਂ ਮੁਹੁਃ 3.34.
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਿਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਪਸ਼੍ਯਂ ਗਰ੍ਦਭੋਪਰਿ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਧੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ।
ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰੀਧਾਨਂ ਲੋਹਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਿਤਮ੍
ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਭਸ੍ਮਾਚ੍ਛਨ੍ਨਾਂ ਚ ਪृਥਿਵੀਂ ਜਪਾਪੁष੍ਪਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਸਤਿ
ਧਰਤੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾਂ ਚ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਵਿਧਵਾਂ ਛਿਨ੍ਨਨਾਸਿਕਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਸ਼ਰਾਮਗ੍ਨਿਰਹਿਤਾਂ ਚਿਤਾਂ ਭਸ੍ਮਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਚਿਤਾ, ਜਿਸ 'ਚ ਨਾ ਤੀਰ ਸੀ ਨਾ ਅੱਗ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਕ੍ਵ ਤਾਲਫਲਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਪृਥਿਵੀਮਸ੍ਥਿਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਪੱਕੇ ਤਾਲ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਰ੍ਵਤਂ ਲਵਣਾਨਾਂ ਚ ਰਾਸ਼ੀਭੂਤਂ ਕਪਰ੍ਦਕਮ੍
ਲੂਣ ਦਾ ਪਹਾੜ, ਤੇ ਕਪੂਰਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ।
ਅਦृਸ਼ਂ ਪੁष੍ਪਿਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਮਸ਼ੋਕਕਰਵੀਰਯੋਃ
ਮੈਂ ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਅਪਸ਼੍ਯਮਮ੍ਬਰਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਮਣ੍ਡਲਂ ਸਮਮ੍ਪਤਦ੍ਭੁਵਿ 3.34.
ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਕृਤਾਕਾਰਪੁਰੁषਂ ਵਿਕਟਾਸ੍ਯਂ ਦਿਗਮ੍ਬਰਮ੍
ਵਿਕੜ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਨੰਗਾ ਆਦਮੀ।
ਬਾਲਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਵਰ੍षੀਯਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਭੂषਣਭੂषਿਤਾ
ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਆਜ੍ਞਾਂ ਤ੍ਵਂ ਦੇਹਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਵਦ੍ਗੇਹਾਦ੍ਯਾਮਿ ਕਾਨਨਮ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
ਰੁष੍ਟੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਾਂ ਸ਼ਪਤੇ ਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਚ ਤਥਾ ਗੁਰੁਃ
ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਪਸੀ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ।
ਚਞ੍ਚਲਾਨਾਂ ਚ ਗृਧ੍ਰਾਣਾਂ ਕਾਕਾਨਾਂ ਨਿਕਰੈਃ ਸਦਾ
ਚੰਚਲ ਗਿਧਾਂ ਤੇ ਕਾਂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਲੋਂ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
ਪੀਡਿਤਂ ਤੈਲਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਭ੍ਰਾਮਿਤਂ ਤੈਲਕਾਰਿਣਾ
ਤੈਲ ਦੇ ਕੋਲ੍ਹੂ ਵਿਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗਾਯਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਾਨਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਮੇ ਗृਹੇ
ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਮਣਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ਕੇਸ਼ਾਕੇਸ਼ਿ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਃ
ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਸ ਭੋਗਣ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਫਸਾ ਕੇ।
ਮੋਟਕਾਨਿ ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਨਿ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਸ਼ਵਸਂਯੁਤਮ੍
ਖਾਣੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਤੇ ਪਿੰਡ, ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਜੋ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕृष੍ਣਾਮ੍ਬਰਾ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਾ ਨਗ੍ਨਾ ਵੈ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਿਨੀ ।। 3.34.
ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਨੰਗੀ, ਤੇ ਖੁੱਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੀ।
ਨਾਪਿਤੋ ਮੁਣ੍ਡਤੇ ਮੁਣ੍ਡਂ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਸ਼੍ਰੇਣੀਂ ਚ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਕੋਈ ਨਾਈ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਜਾਂ ਦਾਡ਼ੀ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨਹੀਂ ਮੁੰਡਦਾ, ਪਿਆਰੀ।