ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਯੋ ਹਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁਭਗਤਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਆਪ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਦੇਵੀਨਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਚ ਬਹੁਰੂਪਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਬਹੁ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ऋਤੂਨਾਂ ਯੋ ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਾਸਾਨਾਂ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਕਃ 3.32.
ਰੁਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਸੰਤ ਹੈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਹੈ।
ਸਾਗਰਃ ਸਰਿਤਾਂ ਯਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਹਿਮਾਲਯਃ
ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਦਾਰੁਰੂਪੇषੁ ਚਨ੍ਦਨਮ੍
ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਹੈ, ਲੱਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਪਾਰਿਜਾਤਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਯਾਨਾਂ ਧਾਨ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਰਿਜਾਤ ਹੈ, ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਹੈ।
ਐਰਾਵਤੋ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵੈਨਤੇਯਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਰਾਵਤ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਹੈ।
ਤੈਜਸਾਨਾਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਧਾਨ੍ਯਾਨਾਂ ਯਵ ਏਵ ਚ
ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਜੌ ਹੈ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਚ ਕੁਬੇਰੋ ਯੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ।
ਵੇਦਸਂਘਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ, ਪੰਡਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਹਨਵੀ ਆਪ ਹੈ।
ਬਲਂ ਯੋ ਵੈ ਬਲਵਤਾਂ ਮਨੋ ਵੈ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮਿਨਾਮ੍ 3.32.
ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਹੈ,
ਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਮਾਤृਰੂਪਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧੁषੁ । ਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾ ਯਸ੍ਤਂ ਸਾਰਂ ਪ੍ਰਣਮਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ, ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਮੂਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਯਃ ਕਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਰੂਪਿਣਾਮ੍
ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਤੇ ਸੋਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਹੈ,
ਪ੍ਰਿਯੇषੁ ਪੁਤ੍ਰਰੂਪੋ ਯੋ ਨृਪਰੂਪੋ ਨਰੇषੁ ਚ
ਪਿਆਰੇਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੂਰਤ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੈ,
ਧਰ੍ਮ੍ਮਃ ਕਲ੍ਯਾਣਬੀਜਾਨਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸਾਮਵੇਦਕਃ
ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ ਹੈ,
ਜਲੇ ਸ਼ੈਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪੋ ਯੋ ਗਨ੍ਧਰੂਪਸ਼੍ਚ ਭੂਮਿषੁ
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ,
ਕ੍ਰਤੂਨਾਂ ਰਾਜਸੂਯੋ ਯੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦਸਾਂ ਚ ਯਃ
ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੂਯ, ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਹੈ,
ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਵਰੂਪੋ ਗਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪਾਵਕਃ
ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹੈ,
ਤृਣਾਨਾਂ ਕੁਸ਼ਰੂਪੋ ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰੂਪਸ਼੍ਚ ਵੈਰਿਣਾਮ੍
ਘਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ,
ਤੇਜੋਰੂਪੋ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਃ ਸਰ੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਚ ਯੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਜਾਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰੇषੁ ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ਯਥਾऽऽਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਰੂਪਿਣਾਮ੍ 3.32.
ਸਭ ਆਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਿੱਤ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੈ,
ਵੇਦਾਨਿਰ੍ਵਚਨੀਯਂ ਯਨ੍ਨ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ,
ਵੇਦਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਯਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਜਡੀਭੂਤਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਸ਼ੁਦ੍ਧਤੇਜਸ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ,
ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਮੁਰਲੀਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕਿਸ਼ੋਰਂ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਮੁਦਾ
ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਮੁਰਲੀ ਮੂੰਹ ਤੇ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ,
ਰਾਧਯਾ ਦਤ੍ਤਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਰਾਧਾ ਵਲੋਂ ਪਾਨ ਲੈ ਕੇ ਖਾ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣ ਹੈ,
ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਾਢ੍ਯਂ ਸੇਵਿਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰੈਃ
ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਹੋ ਰਹੀ,
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਾਨ੍ਤਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਰਾਸੋਲ੍ਲਾਸਸਮੁਤ੍ਸੁਕਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ,