ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਮਾਮ੍ਯਖਿਲਕਾਰਣਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।
ਸ੍ਥੂਲਾਤ੍ਸ੍ਥੂਲਤਮਂ ਦੇਵਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਮਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਹੈ।
ਸਾਕਾਰਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਸਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਉਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਵੀ; ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵੀ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਅਤੀਵ ਕਮਨੀਯਂ ਚ ਰੂਪਂ ਨਿਰੁਪਮਂ ਵਿਭੁਮ੍ 3.32.
ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਃ ਕਰ੍ਮਰੂਪਂ ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ
ਉਹ ਕਰਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪਾਤਾ ਚ ਸਂਹਰ੍ਤਾ ਕਲਯਾ ਮੂਰ੍ਤਿਭੇਦਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੂਪਸ਼੍ਚ ਮਾਯਯਾ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਪੁਮਾਨ੍
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਨ੍ਨਪੁਂਸਕਂ ਰੂਪਂ ਯੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਔਰਤ, ਮਰਦ ਤੇ ਨਪੁੰਸਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਕਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਰਵਿਰ੍ਯੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵਜਾਤਿषੁ ਵਾਡਵਃ
ਚਮਕਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਯੋ ਹਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁਭਗਤਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਆਪ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਦੇਵੀਨਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਚ ਬਹੁਰੂਪਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਬਹੁ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ऋਤੂਨਾਂ ਯੋ ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਾਸਾਨਾਂ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਕਃ 3.32.
ਰੁਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਸੰਤ ਹੈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਹੈ।
ਸਾਗਰਃ ਸਰਿਤਾਂ ਯਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਹਿਮਾਲਯਃ
ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਦਾਰੁਰੂਪੇषੁ ਚਨ੍ਦਨਮ੍
ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਹੈ, ਲੱਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਪਾਰਿਜਾਤਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਯਾਨਾਂ ਧਾਨ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਰਿਜਾਤ ਹੈ, ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਹੈ।
ਐਰਾਵਤੋ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵੈਨਤੇਯਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਰਾਵਤ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਹੈ।
ਤੈਜਸਾਨਾਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਧਾਨ੍ਯਾਨਾਂ ਯਵ ਏਵ ਚ
ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਜੌ ਹੈ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਚ ਕੁਬੇਰੋ ਯੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ।
ਵੇਦਸਂਘਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ, ਪੰਡਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਹਨਵੀ ਆਪ ਹੈ।
ਬਲਂ ਯੋ ਵੈ ਬਲਵਤਾਂ ਮਨੋ ਵੈ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮਿਨਾਮ੍ 3.32.
ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਹੈ,
ਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਮਾਤृਰੂਪਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧੁषੁ । ਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾ ਯਸ੍ਤਂ ਸਾਰਂ ਪ੍ਰਣਮਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ, ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਮੂਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਯਃ ਕਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਰੂਪਿਣਾਮ੍
ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਤੇ ਸੋਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਹੈ,
ਪ੍ਰਿਯੇषੁ ਪੁਤ੍ਰਰੂਪੋ ਯੋ ਨृਪਰੂਪੋ ਨਰੇषੁ ਚ
ਪਿਆਰੇਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੂਰਤ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੈ,
ਧਰ੍ਮ੍ਮਃ ਕਲ੍ਯਾਣਬੀਜਾਨਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸਾਮਵੇਦਕਃ
ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ ਹੈ,
ਜਲੇ ਸ਼ੈਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪੋ ਯੋ ਗਨ੍ਧਰੂਪਸ਼੍ਚ ਭੂਮਿषੁ
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ,
ਕ੍ਰਤੂਨਾਂ ਰਾਜਸੂਯੋ ਯੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦਸਾਂ ਚ ਯਃ
ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੂਯ, ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਹੈ,
ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਵਰੂਪੋ ਗਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪਾਵਕਃ
ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹੈ,