ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰਹਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਰਰਥਸ੍ਯ ਚ 1.13.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਚਿਤਰਰਥ ਦੀ ਧੀ—
ਵਿਚੇਤਨਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਕਾਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਉਹ ਉਥੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ,
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਸਵੇਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਈ,
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤਾਂ ਪਾਤਾ ਮਾਂ ਨ ਪਾਸਿ ਕਥਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈਂ—ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ?
ਅਯਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾऽਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾऽਹਂ ਮਮੇਤਿ ਤਵ ਮਾਯਯਾ
ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਤੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ,
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਾਨ੍ਤਃ ਕਾਨ੍ਤਾऽਹਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ,
ਕੋ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਪਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਾ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਭੋ ।। ਸਂਯੁਨਕ੍ਤਿ ਵਿਧਾਤਾ ਚ ਵਿਨਯੁਕ੍ਤਿ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ? ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯੋਗੇ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦੋ ਵਿਯੋਗੇ ਪ੍ਰਾਣਸਙ੍ਕਟਮ੍
ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿषਯਃ ਸਤ੍ਯਂ ਭੁਵਿ ਭੋਗਸ਼੍ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸੰਤ ਜਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਤ ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਸਨ੍ਤਃ ਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਜ੍ਞਾਨਵਤੀ ਭੁਵਿ 1.13.
ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ; ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ?
ਨ ਮੇ ਵਾਞ੍ਛਾऽਮਰਤ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਤ੍ਵੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।
ਯਾਵਤੀ ਕਾਮਿਨੀਜਾਤਿਰ੍ਜਗਤ੍ਯਾਂ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਿੰਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ,
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤਾ ਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੂਪਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਰੂਪੇਣ ਚ ਗੁਣੇਨੈਵ ਤੇਜਸਾ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ,
ਹਰਿਭਕ੍ਤੋ ਹਰਿਸਮੋ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯੇ ਸਾਗਰੋ ਯਥਾ
ਹਰੀ ਦਾ ਭਗਤ, ਹਰੀ ਵਰਗਾ, ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ,
ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੁਲ੍ਯਃ ਸੁਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਸਮਸੁਨ੍ਦਰਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁਹਣਾ, ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ,
ਵਾਣੀ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਯਾਂ ਭृਗੋਰਿਵ
ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵਰਗਾ,
ਧਰ੍ਮੇ ਧਰ੍ਮਸਮੋ ਧਰ੍ਮੀ ਸਤ੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾਧਿਕਃ
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਰਗਾ, ਸਚ ਵਿੱਚ ਸਚਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ,
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯੇ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਹਿष੍ਣੁਃ ਪृਥਿਵੀਸਮਃ
ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ,
ਅਰੇ ਸੁਰਾ ਯਜ੍ਞਭਾਜੋ ਘृਤਂ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਭੁਵਿ 1.13.
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੀ ਖਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਜਗਤ੍ਕਾਨ੍ਤ ਨਾਹਮੇਵ ਜਗਦ੍ਬਹਿਃ
ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਜਗਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਾਪਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪੂਜ੍ਯੋ ਮਹੀਤਲੇ
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੋਗੇ।
ਹੇ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਜ੍ਞਾਨਲੋਪਂ ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਪੇਨ ਚ
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਗਿਆਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਯਮਾਧਿਕਾਰਂ ਦੂਰੇ ਚ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਹਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਪਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨਤ੍ਰੈਵ ਜਰਾਂ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਵਿਨਾऽਧੁਨਾ
ਇਥੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਰੋਗ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੌਸ਼ਿਕੀਤੀਰੇ ਚਾਗਚ੍ਛਚ੍ਛਪ੍ਤੁਮੇਵ ਤਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਪੁਰੋਗਮਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਕਾਨ੍ਤਹੇਤੋਸ਼੍ਚ ਮਾ ਦੇਵਾਞ੍ਛਪੇਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਧਵ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਧਵ, ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।