ਕृष੍ਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਦਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਭृਗਵੇ ਪੁਰਾ
ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਕਾਮਧੇਨੂਨਾਂ ਸਮੂਹਂ ਸਾ ਜਗਾਮ ਹ
ਕਾਮਧੇਨੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਤਂ ਨਿਹਤ੍ਯ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਕਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਣਨਾਥਂ ਮृਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਰੇਣੁਕਾ ਸਤੀ
ਜਦੋਂ ਸਤੀ ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਆ ਗਈ।
ਤਤਃ ਸਾ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਰੁਰੋਦ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤਿਵਰਤਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਰੋਈ ਨਹੀਂ।
ਆਜਗਾਮ ਭृਗੁਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਵੈ ਪੁष੍ਕਰਾਦਹੋ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਪੂਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਹੇ ਹੈਰਾਨੀ!
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਮृਤਂ ਤਾਤਂ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਂ ਜਨਨੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਵੇਖਿਆ—
ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਤਤ੍ਰ ਹੇ ਤਾਤ ਜਨਨੀਤਿ ਚ
ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਰੋਣਾ ਕੀਤਾ, 'ਹੇ ਪਿਉ! ਹੇ ਮਾਂ!' ਆਖ ਕੇ।
ਰੇਣੁਕਾ ਰਾਮਮਾਦਾਯ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਰੇਣੁਕਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਸਿਨੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ।
ਰਾਮ ਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕ੍ਵ ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਹਾਯ ਚ
ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?
ਮਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕ ਹੇ ਵਤ੍ਸ ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁ
ਮੇਰੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਗृਹੇ ਤਿष੍ਠ ਸੁਖਂ ਵਤ੍ਸ ਤਪਸ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍
ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਪੁੱਤ, ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਤਪ ਕਰ।
ਮਾਤੁਰ੍ਵਚਨਮਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਤਾਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਚਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਲੀਲਯਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਧਮਮ੍
ਮੈਂ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਯ੍ਯ ਪੁਰੋ ਮਾਤੁਰ੍ਵਿਲਲਾਪ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ ਯੋ ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਮੂਢੋ ਰੌਰਵਂ ਸ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਮਾਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤਤਂ ਮਨ੍ਦਕਾਰੀ ਚ ਨਿਨ੍ਦਕਃ ਕਟੁਜਲ੍ਪਕਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਲਸੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ—
ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵਿਣਾਦਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਂ ਸਤਿ
ਦੁਇਜਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ—
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਚਾਜਗਾਮ ਭृਗੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਪ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਰੇਣੁਕਾਰਾਮੌ ਵਿਨਤੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਰੇਣੁਕਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਗਏ।
ਭृਗੁਰੁਵਾਚ ਜਲਬੁਦ੍ਬੁਦਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਸਾਰੇ ਚ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਜਲ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਸਾਰਂ ਸਤ੍ਯਬੀਜਂ ਕृष੍ਣਂ ਚਿਨ੍ਤਯ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਸੱਚ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਬੀਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਪੁੱਤ।
ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਤਦ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਭਵਿਤਾ ਯਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਆਵੇਗਾ।
ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਯਤ੍ਕृष੍ਣੇਨ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਭੂਤਕਾਲ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਾਯਾਬੀਜਂ ਮਾਯਿਨਾਂ ਚ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਮ੍
ਮਾਇਆ ਦਾ ਬੀਜ ਤੇ ਮਾਇਆਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤਥਾ
ਭੁੱਖ, ਨੀਂਦ, ਦਇਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੋਭਾ ਆਦਿ—
ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਕਿਂਕਰਾਃ
ਅਕਲ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇ ਵਾ ਕੇषਾਂ ਚ ਪਿਤਰਃ ਕੇ ਵਾ ਕੇषਾਂ ਸੁਤਾਃ ਸੁਤ
ਕੌਣ ਕਿਸ ਦੇ ਪਿਓ ਹਨ, ਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹਨ, ਪੁੱਤ?
ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮਾ ਰੋਦੀਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੋਂਦੇ; ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਨਾ ਰੋ, ਪੁੱਤ।
ਸਂਕੇਤਾਖ੍ਯੋਚ੍ਚਾਰਣੇਨ ਯਦ੍ਰੁਦਨ੍ਤਿ ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਂਸ਼ਂ ਚ ਪृਥਿਵੀ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯਸ੍ਥਿਤ੍ਵਚਾਦਿਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਨਾਂ ਉਚਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮਾਸ ਵਰਗਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।