ਨਤ੍ਵਾऽऽਰੁਰੋਹ ਯਾਨਂ ਸ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ਿषਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਨृਪੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਿਚ੍ਛਿਦੇ ਲੀਲਯਾ ਨृਪਃ
ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ ਨਾਲ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸ਼ੂਲਂ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਞ੍ਜਘਾਨ ਤਦਾ ਮੁਨਿਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਕ ਭਾਲਾ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੌਘੈਰ੍ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਖਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡਂ ਚਕਾਰ ਚ ਸਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਮਾਰੀ, ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਜृਮ੍ਭਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਾਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਜੰਭਣ ਵਾਲੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜੰਭਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਦ੍ਰਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਜਘਾਨ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀਵਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਾ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਾਰਦ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ।
ਜਗਾਮ ਕਪਿਲਾ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਰਣਾਜਿਰਾਤ੍
ਕਪਿਲਾ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਮੁਨੌ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਸੁੱਟਿਆ।
ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨृਪਸ੍ਯ ਸਸ਼ਰਂ ਧਨੁਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਦੋਵੇਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਮਹਾਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਸਮੀਪਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਨਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤਂ ਸ ਨਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮੁਲ੍ਬਣਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਯਤ੍ਤੇਜਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਤੇਜੋ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਜੋ ਜੋਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਜੋਤ ਵੀ, ਉਹੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੈਵਾਵਾਹਯਾਮਾਸ ਸ ਯੋਗੀ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਯੋਗੀ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਜੋਤ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤੀਂ ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਹਾਹਾਕਾਰੇਣ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਟਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਕ ਪਏ।
ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਤਾਂ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਭਾਲਾ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚੂਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਦਾਰ੍ਯ੍ਯੋਰੋ ਮੁਨੇਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਜਗਾਮ ਹਰਿਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਵਿਦਾਰਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਬੈਠਾ।
ਯੁਦ੍ਧੇ ਮੁਨਿਂ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦ ਕਪਿਲਾ ਮੁਹੁਃ
ਜਦੋਂ ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸਾ ਕਥਯਾਮਾਸ ਗੋਲੋਕੇ ਕृष੍ਣਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਕृष੍ਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਦਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਭृਗਵੇ ਪੁਰਾ
ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਕਾਮਧੇਨੂਨਾਂ ਸਮੂਹਂ ਸਾ ਜਗਾਮ ਹ
ਕਾਮਧੇਨੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਤਂ ਨਿਹਤ੍ਯ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਕਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਣਨਾਥਂ ਮृਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਰੇਣੁਕਾ ਸਤੀ
ਜਦੋਂ ਸਤੀ ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਆ ਗਈ।
ਤਤਃ ਸਾ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਰੁਰੋਦ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤਿਵਰਤਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਰੋਈ ਨਹੀਂ।
ਆਜਗਾਮ ਭृਗੁਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਵੈ ਪੁष੍ਕਰਾਦਹੋ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਪੂਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਹੇ ਹੈਰਾਨੀ!
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਮृਤਂ ਤਾਤਂ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਂ ਜਨਨੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਵੇਖਿਆ—
ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਤਤ੍ਰ ਹੇ ਤਾਤ ਜਨਨੀਤਿ ਚ
ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਰੋਣਾ ਕੀਤਾ, 'ਹੇ ਪਿਉ! ਹੇ ਮਾਂ!' ਆਖ ਕੇ।
ਰੇਣੁਕਾ ਰਾਮਮਾਦਾਯ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਰੇਣੁਕਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਸਿਨੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ।
ਰਾਮ ਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕ੍ਵ ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਹਾਯ ਚ
ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?