ਸਂਜਲ੍ਪਨ੍ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦਸਾਰਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍ 1.13.
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਚਾਰਿਆ।
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਥਾਨਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਚਰਣਦ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੱਖੇ,
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਯਾ ਸਹ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸ ਪਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਲਪ੍ਯ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ਭੁਸ਼ਮ੍
ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀਤਾ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਯੋषਿਤਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਮਹਿषੀ ਚ ਯਾ
ਪੰਜਾਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਮਹਿਸੀ ਸੀ,
ਉਚ੍ਚੈ ਰੁਰੋਦ ਸਾ ਤੀਵ੍ਰਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਈ।
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦੇਹਿ ਮਾਂ ਬਨ੍ਧੋ ਨਿਮਗ੍ਨਾਂ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ, ਮੈਂ ਗਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।'
ਵਿਸ੍ਰਮ੍ਭਕੇ ਸੁਵਸਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਚਨ੍ਦਨਕਾਨਨੇ
ਸੁਹਣੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ—
ਚਨ੍ਦਨਾਚਲਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯੇ ਚਾਰੁਚਨ੍ਦਨਕਾਨਨੇ
ਚੰਦਨ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸੋਹਣੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ,
ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਸ਼ੈਲੈਕਦੇਸ਼ੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਦੀਤਟੇ
ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ,
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲੇ ਸ਼੍ਰੀਵਨੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨਿषੇਵਿਤੇ 1.13.
ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਰੂਹਾਨੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ,
ਪੁਰਾ ਯਾ ਯਾ ਕृਤਾ ਕ੍ਰੀਡਾ ਵਸਨ੍ਤੇ ਰਹਸਿ ਤ੍ਵਯਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਕੀਤੀਆਂ,
ਸੁਧਾਤੁਲ੍ਯੇਨ ਵਚਸਾ ਸਿਕ੍ਤਾऽਹਂ ਚ ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,
ਸਾਧੁਨਾ ਸਹ ਸਂਸਰ੍ਗੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਦਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਵਿਚ੍ਛੇਦਃ ਸਾਧੁਸ਼ੋਕਕਰਃ ਪਰਃ
ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ,
ਤਤੋऽਪਤ੍ਯਵਿਯੋਗੋ ਹਿ ਮਰਣਾਦਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਿੱਛੋੜਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੀੜਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਯਨੇ ਭੋਜਨੇ ਸ੍ਨਾਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜਾਗਰਣੇऽਪਿ ਚ
ਚਾਹੇ ਲੇਟਣ, ਖਾਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਸਮੇਂ,
ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਕਂ ਵਿਸ੍ਮਰੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਾਮਿਸਂਯੋਗਮਾਤ੍ਰਤਃ
ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਨਾਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਨ੍ਧਵਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਵਿਨਾ
ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਵਧਕੇ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ,
ਹੇ ਦਿਗੀਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਦਿਕ੍ਪਾਲਾ ਹੇ ਧਰ੍ਮ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ
ਹੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਹੇ ਧਰਮ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰਹਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਰਰਥਸ੍ਯ ਚ 1.13.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਚਿਤਰਰਥ ਦੀ ਧੀ—
ਵਿਚੇਤਨਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਕਾਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਉਹ ਉਥੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ,
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਸਵੇਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਈ,
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤਾਂ ਪਾਤਾ ਮਾਂ ਨ ਪਾਸਿ ਕਥਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈਂ—ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ?
ਅਯਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾऽਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾऽਹਂ ਮਮੇਤਿ ਤਵ ਮਾਯਯਾ
ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਤੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ,
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਾਨ੍ਤਃ ਕਾਨ੍ਤਾऽਹਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ,
ਕੋ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਪਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਾ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਭੋ ।। ਸਂਯੁਨਕ੍ਤਿ ਵਿਧਾਤਾ ਚ ਵਿਨਯੁਕ੍ਤਿ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ? ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯੋਗੇ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦੋ ਵਿਯੋਗੇ ਪ੍ਰਾਣਸਙ੍ਕਟਮ੍
ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿषਯਃ ਸਤ੍ਯਂ ਭੁਵਿ ਭੋਗਸ਼੍ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸੰਤ ਜਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਤ ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।