ਸ਼ृਣੁ ਤਾਤ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਸੁਣ, ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਏਕਦੈਵ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾਂ ਨਦੀਂ ਯਯੌ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰੇऽਤਿਰਹਃਸ੍ਥਾਨੇ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ—
ਭ੍ਰਮਰਧ੍ਵਨਿਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਰੁਤਸ਼੍ਰਵੇ
ਜਿੱਥੇ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ—
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਮ੍ਭਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਾਤ੍ਸਮਾਗਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਮਦਨਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਖੇਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮਦਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਸੁਦਤੀਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਸਰੋਰੁਹਾਮ੍
ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੀ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਯਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਸੁਕਟਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਬਿਭ੍ਰਤੀਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰਦੀ ਸੀ।
ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਧਰਾਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਸੁੱਧ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜਲਲੋਚਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਅਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਂ ਸੁਕਠਿਨਂ ਪਤ੍ਰਰਾਜਿਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਂ ਸੁਵੇषਾਢ੍ਯਾਂ ਸੁਭਗਾਂ ਸੁਰਤੋਤ੍ਸੁਕਾਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਵਰਾਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਰਮ੍ਯਾਮਤੀਵ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮਤਿਵੇषਾਢ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪੀਡਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਿਰਛੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਹਿ ਸੁਚਿਰਾਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸੁਭਗੇऽਧੁਨਾ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਵਾਨ੍ਵੇषਣਕਰ੍ਤ੍ਤਾऽਹਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਚਿਕਮਗ੍ਰਤਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਸੁਵਾਸਿਤਜਲਾਰ੍ਥੀ ਯਃ ਕਿਮਿਚ੍ਛੇਤ੍ਪਙ੍ਕਿਲਂ ਜਲਮ੍
ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੋਂ ਚਾਹੂਗਾ ਕਿ ਮੈਲਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇ?
ਸੁਧਾਰ੍ਥੀ ਨ ਸੁਰਾਮਿਚ੍ਛੇਦ੍ਦੁਗ੍ਧਾਰ੍ਥੀ ਨਾਵਿਲਂ ਜਲਮ੍
ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਦੁੱਧ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਦਲਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਚ ਨਰਕਂ ਨੇਚ੍ਛੇਤ੍ਸੁਭੋਗੀ ਦੁष੍ਟਭੋਜਨਮ੍ ਵਿਹਾਯ ਰਤ੍ਨਾਭਰਣਂ ਕੋऽਪੀਚ੍ਛੇਲ੍ਲੋਹਭੂषਣਮ੍
ਜੋ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਰਸਿਕ ਹੈ, ਉਹ ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਕੌਣ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਣੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?
ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਮਹਾਵਿਜ੍ਞਾਂ ਕਾਂ ਮੂਢੋ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ, ਗਲੇ ਨਾ ਲਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਿੱਧਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੂਰਖ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਤਿਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਨ੍ਤੀਂ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਕਾਮਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੁਰਤਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਰਮ੍ਭਾ ਮਹਾਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਲੋਲੁਪਾ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਲਾਲਚੀ ਸੀ, ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈ।
ਸ੍ਮੇਰਾਨਨਾ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸ੍ਤਨੋਰ੍ਵੋਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਚ
ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਤਿਰਛੀ ਨਿਗਾਹ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਤਨ ਤੇ ਜੰਘਾ ਵਿਖਾ ਕੇ।
ਮਿਤਂ ਸਾਰਂ ਸੁਮਧੁਰਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕੋਮਲਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਿਠੀਆਂ, ਅਰਥਪੂਰਨ, ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਰਮ ਤੇ ਮਨਭਾਵਣ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਰਮ੍ਭੋਵਾਚ ਨਾਹਂ ਸਨ੍ਤੋषਜਨਨੀ ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਦੁष੍ਟਮਿਤ੍ਰਤਾ
ਰੰਭਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਾੜੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ।
ਯਥਾ ਮਧੁਕਰੋ ਲੋਭਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪੁष੍ਪਾਸਵਂ ਲਭੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਹਰ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਰਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ,
ਤਥੈਵ ਕਾਮੁਕੀ ਲੋਕੇ ਭ੍ਰਮੇਦ੍ਭ੍ਰਮਰਵਤ੍ਸਦਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮੀ ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਪੁਮਾਨਙ੍ਗਵਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਖਿषੁ
ਸੋਹਣਾ ਜਵਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਟਾਹਣੀਆਂ।
ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮੁਦ੍ਧਰੇਦ੍ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਦ੍ਵਾ ਸ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।