ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਚ੍ਛਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਜਤਂ ਸੁਤੌ
ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।
ਤੌ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਤਂ ਨੀਰੁਜੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦ ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਨਹਰਂ ਸਾਰਂ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼ਂ ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰ ਹੈ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤੇਜਸਾ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਸੁਣਨ ਜੋਗਾ ਹੈਂ।
ਵਿਘ੍ਨਨਿਘ੍ਨਸ੍ਯ ਯਦ੍ਵਿਘ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਂ ਸਨ੍ਦੇਹਭਞ੍ਜਨਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੇ।
ਸ੍ਥਿਤੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਬਹੁषੁ ਜਨ੍ਤੁष੍ਵਬ੍ਜਭੁਵਃ ਪਤੇ
ਹੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ—
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗੋਪ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਹੈ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਇਹ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਤਾਤ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਸੁਣ, ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਏਕਦੈਵ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾਂ ਨਦੀਂ ਯਯੌ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰੇऽਤਿਰਹਃਸ੍ਥਾਨੇ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ—
ਭ੍ਰਮਰਧ੍ਵਨਿਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਰੁਤਸ਼੍ਰਵੇ
ਜਿੱਥੇ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ—
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਮ੍ਭਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਾਤ੍ਸਮਾਗਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਮਦਨਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਖੇਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮਦਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਸੁਦਤੀਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਸਰੋਰੁਹਾਮ੍
ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੀ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਯਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਸੁਕਟਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਬਿਭ੍ਰਤੀਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰਦੀ ਸੀ।
ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਧਰਾਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਸੁੱਧ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜਲਲੋਚਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਅਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਂ ਸੁਕਠਿਨਂ ਪਤ੍ਰਰਾਜਿਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਂ ਸੁਵੇषਾਢ੍ਯਾਂ ਸੁਭਗਾਂ ਸੁਰਤੋਤ੍ਸੁਕਾਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਵਰਾਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਰਮ੍ਯਾਮਤੀਵ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮਤਿਵੇषਾਢ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪੀਡਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਿਰਛੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਹਿ ਸੁਚਿਰਾਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸੁਭਗੇऽਧੁਨਾ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਵਾਨ੍ਵੇषਣਕਰ੍ਤ੍ਤਾऽਹਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਚਿਕਮਗ੍ਰਤਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਸੁਵਾਸਿਤਜਲਾਰ੍ਥੀ ਯਃ ਕਿਮਿਚ੍ਛੇਤ੍ਪਙ੍ਕਿਲਂ ਜਲਮ੍
ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੋਂ ਚਾਹੂਗਾ ਕਿ ਮੈਲਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇ?
ਸੁਧਾਰ੍ਥੀ ਨ ਸੁਰਾਮਿਚ੍ਛੇਦ੍ਦੁਗ੍ਧਾਰ੍ਥੀ ਨਾਵਿਲਂ ਜਲਮ੍
ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਦੁੱਧ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਦਲਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਚ ਨਰਕਂ ਨੇਚ੍ਛੇਤ੍ਸੁਭੋਗੀ ਦੁष੍ਟਭੋਜਨਮ੍ ਵਿਹਾਯ ਰਤ੍ਨਾਭਰਣਂ ਕੋऽਪੀਚ੍ਛੇਲ੍ਲੋਹਭੂषਣਮ੍
ਜੋ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਰਸਿਕ ਹੈ, ਉਹ ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਕੌਣ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਣੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?
ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਮਹਾਵਿਜ੍ਞਾਂ ਕਾਂ ਮੂਢੋ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ, ਗਲੇ ਨਾ ਲਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਿੱਧਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੂਰਖ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।