ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਤਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਲੋਚਨਂ ਲੋਕਨਾਥਂ ਪਾਪਵਿਮੋਚਨਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ, ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਕਰ੍ਮਾਨੁਰੂਪਫਲਦਂ ਕਰ੍ਮਬੀਜਂ ਦਯਾਨਿਧਿਮ੍
ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ, ਦਇਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਨਾਮਂਸ਼ਂ ਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਸੁਖਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਸਾਰਂ ਭਕ੍ਤਿਦਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ; ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਰਵੋਤਮ, ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸਰ੍ਵਰੂਪਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ।
ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਰਸਹਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਰਸਦਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਸ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਰਸ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਸ੍ਤਵਰਾਜਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਸਤਵਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਤੇ ਉੱਚਾ।
ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਕੁष੍ਠਂ ਚ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਰੋਗਃ ਸ਼ੋਕੋ ਭਯਂ ਕਲਿਃ
ਅੰਧਤਾ, ਕੋੜ, ਗਰੀਬੀ, ਰੋਗ, ਦੁਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ।
ਮਹਾਕੁष੍ਠੀ ਚ ਗਲਿਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਹੀਨੋ ਮਹਾਵ੍ਰਣੀ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਕੋੜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ, ਵੱਡੇ ਜਖਮਾਂ ਵਾਲਾ।
ਮਾਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਵਿष੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾऽਤੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹਵਨ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਚ੍ਛਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਜਤਂ ਸੁਤੌ
ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।
ਤੌ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਤਂ ਨੀਰੁਜੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦ ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਨਹਰਂ ਸਾਰਂ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼ਂ ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰ ਹੈ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤੇਜਸਾ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਸੁਣਨ ਜੋਗਾ ਹੈਂ।
ਵਿਘ੍ਨਨਿਘ੍ਨਸ੍ਯ ਯਦ੍ਵਿਘ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਂ ਸਨ੍ਦੇਹਭਞ੍ਜਨਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੇ।
ਸ੍ਥਿਤੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਬਹੁषੁ ਜਨ੍ਤੁष੍ਵਬ੍ਜਭੁਵਃ ਪਤੇ
ਹੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ—
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗੋਪ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਹੈ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਇਹ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਤਾਤ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਸੁਣ, ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਏਕਦੈਵ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾਂ ਨਦੀਂ ਯਯੌ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰੇऽਤਿਰਹਃਸ੍ਥਾਨੇ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ—
ਭ੍ਰਮਰਧ੍ਵਨਿਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਰੁਤਸ਼੍ਰਵੇ
ਜਿੱਥੇ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ—
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਮ੍ਭਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਾਤ੍ਸਮਾਗਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਮਦਨਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਖੇਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮਦਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਸੁਦਤੀਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਸਰੋਰੁਹਾਮ੍
ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੀ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਯਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਸੁਕਟਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਬਿਭ੍ਰਤੀਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰਦੀ ਸੀ।
ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਧਰਾਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਸੁੱਧ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜਲਲੋਚਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ।