ਸਾਲੋਕ੍ਯਸਾਰ੍ष੍ਟਿਸਾਮੀਪ੍ਯਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਰਪਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ, ਦੌਲਤ, ਨੇੜਤਾ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ—
ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦृਢਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਹਰਿਦਾਸ੍ਯਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਥੇ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵਸੁਤਂ ਦੇਹਿ ਕਲ੍ਪਤਰੋ ਵਰਮ੍
ਹੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਲਾ ਕਿ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।
ਨ ਦਾਸ੍ਯਸੀਦਂ ਚੇਚ੍ਛਮ੍ਭੋ ਵਰਂ ਦੁष੍ਕृਤਿਨਂ ਚ ਮਾਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਵਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਣ ਦੇ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮੁਵਾਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਂਕਰ ਉਵਾਚ ਚਿਰਾਯੁषਂ ਚ ਗੁਣਿਨਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸੁਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਮ੍ ।। 1.12.
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਗੁਣੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ।
ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਵਰਂ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸੋਹਣਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਮਾਨਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਨਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਃ
ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਸੁषਾਵ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਪਰ੍ਵਤੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨੇ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਪਰਵਤ ਗੰਧਮਾਦਨ 'ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਿਆ।
ਬਾਲਕਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯੈਵ ਮਙ੍ਗਲਂ ਮਙ੍ਗਲੇ ਦਿਨੇ ਪੂਜ੍ਯਾਨਾਮਧਿਕੋ ਬਾਲਸ੍ਤੇਨੋਪਬਰ੍ਹਣਾਭਿਧਃ
ਮੰਗਲ ਦਿਨ 'ਤੇ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਰਸਮ ਹੋਈ; ਉਹ ਮਾਣਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਪਬਰਹਣ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਸੂਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਬਰ੍ਹਣਸ੍ਤੁ ਕਾਲੇਨ ਹਰੇਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਪਬਰਹਣ ਨੇ ਹਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਏਕਦਾ ਗਣ੍ਡਕੀਤੀਰੇ ਤਂ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੌਵਨਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੰਡਕੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ 'ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਾਸ਼੍ਚ ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋਗਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਉਪਬਰ੍ਹਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਂ ਵਵ੍ਰਿਰੇ ਪਤਿਮ੍
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਪਬਰਹਣ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਯੁਵਾ ਸੁਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਃ
ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤੋऽਪਿ ਸੁਚਿਰਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਭਿਃ ਸਹਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਦਿਨ-ਰਾਤ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਰਮ੍ਭਾਰਮ੍ਭੋਰੁਨਰ੍ਤਨੇ ਕਠਿਨਂ ਸ੍ਤਨਮ੍
ਰੰਭਾ ਦੇ ਨਾਚ 'ਚ ਉਸ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਤਨ ਨੂੰ ਹਿਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਦ੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਸਙ੍ਗੀਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਸਭਾਤਲੇ
ਉਹ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਗੀਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵ੍ਰਜ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨਿਂ ਚ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵੀਂ ਤਨੁਮੁਤ੍ਸृਜ ।। 1.13.
ਤੂੰ ਹੁਣ ਸ਼ੂਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਗਾਂਧਰਵੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਵਿਨਾ ਵਿਪਤ੍ਤੇਰ੍ਮਹਿਮਾ ਪੁਂਸਾਂ ਨੈਵ ਭਵੇਤ੍ਸੁਤ
ਪੁੱਤਰ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਧਿਰਗਚ੍ਛਤ੍ਪੁष੍ਕਰਾਦ੍ ਗृਹਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਮੂਲਾਧਾਰਂ ਸ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਨਂ ਮਣਿਪੂਰਮਨਾਹਤਮ੍
ਮੂਲਾਧਾਰ, ਸਵਾਧਿਸ਼ਠਾਨ, ਮਣਿਪੂਰ ਤੇ ਅਨਾਹਤ,
ਇਡਾਂ ਸੁषੁਮ੍ਨਾਂ ਮੇਧਾਂ ਚ ਪਿਙ੍ਗਲਾਂ ਪ੍ਰਾਣਹਾਰਿਣੀਮ੍
ਇਡਾ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ, ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਚ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਂ ਚ ਵਾਯੁਸਂਚਾਰਿਣੀਂ ਤਥਾ
ਵਿਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਾਡੀ,
ਬੁਦ੍ਧਿਸਂਚਾਰਿਣੀਂ ਚੈਵ ਜ੍ਞਾਨਜृਮ੍ਭਨਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਬੁੱਧੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਾਡੀ,
ਏਤਾਃ षੋਡਸ਼ਧਾ ਨਾਡੀਰ੍ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਹਂਸਮੇਵ ਚ
ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਨਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਹੰਸ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ,
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵ ਯੁਯੋਜ ਹ
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਰਿਹਾ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਅੰਦਰਲੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
ਵੀਣਾਂ ਤ੍ਰਿਤਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਂ ਵਾਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਨਿਧਾਯ ਚ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਤੰਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਮਿਲਣ ਲਈ ਔਖੀ ਵੀਣਾ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖੀ,