ਵਿषਣ੍ਣਮਾਨਸਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੌष੍ਠਤਾਲੁਕਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਨ।
ਸ਼ਨੇਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਚਿਚ੍ਛਿਦੇ ਮਸ੍ਤਕਂ ਮੁਨੇ
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀਕ੍ਰੋਡੇ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਸਲੋਹਿਤਮ੍
ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵਿਲਪ੍ਯ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਰਪੁਤ੍ਤਲਿਕਾ ਯਥਾ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਗੁੱਡੀਆਂ।
ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਾਰੁਹ੍ਯ ਗਰੁਡਂ ਹਰਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾਨਦੀਤੀਰੇ ਹ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ੍ਕਾਨਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤਥੋਦਕ੍ਛਿਰਸਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਸੁਰਤਸ਼੍ਰਮਾਤ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨੈਵ ਚਿਚ੍ਛਿਦੇ ਤਚ੍ਛਿਰੋ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਜਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਪ੍ਰਬੋਧਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਸ੍ਤਿਨੀ ਰੁਰੋਦ ਸ਼ਾਵਕੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਾ ਵਿਲਪ੍ਯ ਸ਼ੁਚਾਤੁਰਾ
ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਜਾਗੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਦੁਖ ਵਿਚ ਰੋਈ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਤੁष੍ਟਾਵ ਕਮਲਾਕਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਸ੍ਮਿਤਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਗਰੁਡਸ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ਕਾਨ੍ਤਂ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਤਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਡਿਆਈ ਦਿੱਤੀ।
ਨਿषੇਕਂ ਖਣ੍ਡਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਂ ਨਿषੇਕਜਨਕਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੇ ਜਨਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਤਵਨਾਤ੍ਤੁष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਵਿਪ੍ਰ ਵਰਂ ਦਦੌ
ਉਸ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਥੇ, ਸਰਵਜਣ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਾਕਲ੍ਪਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੈਃ ਸਮਂ ਗਜ
ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਹਾਥੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜੀਵੇਂਗਾ।
ਆਹृਤ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤੀਹਸ੍ਤਾਦ੍ਬਾਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੱਚਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪੋ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨੇਨ ਲੀਲਯਾ
ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ—
ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਡੇ ਚ ਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਜਗਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਵਰੂਪਾऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਕਿਂ ਸ਼ਿਵ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬੁਧੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ?
ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਭੋਗੀ ਜੀਵਿਨਾਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਕੀਟਯੋਨੌ ਜਨ੍ਮ ਲਭੇਤ੍ਸਤਿ
ਇੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਟ ਦੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਿਂਹੋऽਪਿ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਂ ਹਨ੍ਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਵਿਨਾ
ਸਿੰਘ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸੁਖਂ ਦੁਃਖ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਮਾਨਨ੍ਦਂ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮ੍
ਸੁਖ, ਦੁਖ, ਡਰ, ਗਮ ਤੇ ਆਨੰਦ—all ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
ਇਹੈਵ ਕਰ੍ਮਣੋ ਭੋਗਃ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ
ਇਥੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ।
ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਦਾਤਾ ਚ ਵਿਧਾਤਾ ਚ ਵਿਧੇਰਪਿ
ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਂਹਰ੍ਤੁਰਪਿ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਪਾਤੁਃ ਪਾਤਾ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ
ਉਹ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਵਯਂ ਯਸ੍ਯ ਕਲਾਃ ਪੁਂਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਅਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼, ਉਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਾਂ।
ਕਲਾਂਸ਼ਾਃ ਕੇऽਪਿ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮੇ ਕਲਾਸ਼ਾਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਕੇਚਨ
ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਤੁष੍ਟਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਚ
ਪਾਰਵਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।