ਸ਼ਨਿਰੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਚ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕੋਟਿਕਲ੍ਪੈਰ੍ਨ ਲੁਪ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਜਾਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਯ੍ਯਮਮਨ੍ਦਿਰੇ
ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਅਰਯਮਨ ਜਾਂ ਯਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਯਾਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਸੁਨ੍ਦਰਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਧਨਵਾਁਲ੍ਲੋਕੋ ਦੈਨ੍ਯਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਧਨਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਭਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਖੀ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ, ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਂ ਚਾਤਿਗੋਪ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ਙ੍ਕਰਵਲ੍ਲਭੇ
ਹੁਣ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗੁਪਤ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣੋ।
ਆਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਕृष੍ਣਭਕ੍ਤੋऽਹਂ ਕृष੍ਣਧ੍ਯਾਨੈਕਮਾਨਸਃ
ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਦਦੌ ਵਿਵਾਹੇ ਤੁ ਕਨ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥਸ੍ਯ ਚ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚਿਤਰਰਥ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਕਦਾ ਸਾ ਤ੍ਵृਤੁਸ੍ਨਾਤਾ ਸੁਵੇषਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਰੁਤੂ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸਜੀ।
ਹਰੇਃ ਪਾਦਂ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਮਦਮੋਹਿਤਾ
ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ।
ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਮਾਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਮृਤੁਨਾਸ਼ਾਚ੍ਚ ਕੋਪਤਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਤੂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਨ ਦृष੍ਟਾऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯੇਨ ਨ ਕृਤਂ ਹ੍ਯृਤੁਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਚ ਯਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਮੂਢ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਹੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਓ ਮੂਰਖ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਚ ਵਿਰਤੋ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਤੋषਯਂਸ੍ਤਾਂ ਤਦਾ ਸਤੀਮ੍
ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਉਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਤੇਨ ਮਾਤਰ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਹਸਤ੍ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਮੁਨੇ
ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਹੱਸ ਪਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਈਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਾਵਸ਼ੀਭੂਤਂ ਜਗਦੇਵੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਸਾ ਚ ਦੇਵੀ ਦੈਵਵਸ਼ਾ ਸ਼ਨਿਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕੌਤੁਕਾਤ੍
ਉਹ ਦੇਵੀ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਨਿਰ੍ਮੇਨੇ ਹृਦਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਯਦਿ ਬਾਲੋ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇਗੀ।'
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸੁਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਬਾਲਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨ ਤੁ ਤਨ੍ਮਾਤਰਂ ਸ਼ਨਿਃ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਵਿषਣ੍ਣਮਾਨਸਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੌष੍ਠਤਾਲੁਕਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਨ।
ਸ਼ਨੇਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਚਿਚ੍ਛਿਦੇ ਮਸ੍ਤਕਂ ਮੁਨੇ
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀਕ੍ਰੋਡੇ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਸਲੋਹਿਤਮ੍
ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵਿਲਪ੍ਯ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਰਪੁਤ੍ਤਲਿਕਾ ਯਥਾ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਗੁੱਡੀਆਂ।
ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਾਰੁਹ੍ਯ ਗਰੁਡਂ ਹਰਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾਨਦੀਤੀਰੇ ਹ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ੍ਕਾਨਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤਥੋਦਕ੍ਛਿਰਸਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਸੁਰਤਸ਼੍ਰਮਾਤ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨੈਵ ਚਿਚ੍ਛਿਦੇ ਤਚ੍ਛਿਰੋ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਜਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਪ੍ਰਬੋਧਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਸ੍ਤਿਨੀ ਰੁਰੋਦ ਸ਼ਾਵਕੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਾ ਵਿਲਪ੍ਯ ਸ਼ੁਚਾਤੁਰਾ
ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਜਾਗੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਦੁਖ ਵਿਚ ਰੋਈ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।