ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਗृਹ੍ਯਮਾਣਂ ਕੁਮਾਰੇਣ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਜਦੋਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ—
ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀਤ੍ਯੇਵਮੇਵ ਦੁਰਤ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵਾਃ ਪਾਰ੍ਵਤੀਸਹਿਤਾਸ੍ਤਦਾ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ—
ਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯ੍ਯਪ੍ਰਭੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਚਮਕਦੀ ਜੋਤਿ ਦੱਸੋ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਸੋऽਯਂ ਤੇ षੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕੇ ਵਯਂ ਯੋ ਮਹਾਵਿਰਾਟ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਤੇਰਾ ਸੋਲਵਾਂ ਅੰਸ਼ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਂ-ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਤਦ੍ਵਰ੍ਣਿਤੁਮਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਤਤ੍ਪਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਂ?
ਦੇਵਾ ਉਚੁਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵੇਦਾ ਯਂ ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵੇਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਸਮਰਥ ਹੈ।
ਮੁਨਯ ਉਚੁਃ ਸ੍ਤੋਤੁਮੀਸ਼ਾ ਨ ਵਾਣੀ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਵਾਙ੍ਮਨਸਯੋਃ ਪਰਮ੍
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬੋਲੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ।
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਹੋ ਵਾਙ੍ਮਨਸੋਃ ਪਰਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ-ਸਭਾਵ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਂ?
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰੁਵਾਚ ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਕਲਾਸृष੍ਟਾ ਜਗਤਾਂ ਬੀਜਕਾਰਣਮ੍
ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਮੇਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ।
ਹਿਮਾਲਯ ਉਵਾਚ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਃ ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਸ੍ਤੋਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤਾਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਣੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਮੈਂ ਅਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਂ?
ਕ੍ਰਮੇਣ ਸਰ੍ਵੇ ਤਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾ ਵਿਰਰਮੁਰ੍ਮੁਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਜਟਾਭਾਰਂ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਵ੍ਰਤੇ
ਧੋਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਜ੍ਵਲਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਰੂਪਾ ਤੇਜੋਮੂਰ੍ਤਿਮਤੀ ਸਤੀ
ਉਹ ਸਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਾਨਣ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸੀ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕੇ ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਜ੍ਞਾ ਵੇਦਾ ਵਾ ਵੇਦਕਾਰਕਾਃ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ — ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਆਪ ਵੇਦ, ਜਾਂ ਉਹ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਤ੍ਵਦਂਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਕਲਾਃ
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਫਿਰ ਤੇਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਮੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸ੍ਥੂਲਾਤ੍ਸ੍ਥੂਲਤਮੋ ਮਹਾਨ੍
ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸੁੱਖਮ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈਂ।
ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰਣਮ੍
ਤੂੰ ਆਪ ਕਰਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ ਸਗੁਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਃ ਕਲਯਾ ਸृष੍ਟਿਹੇਤਵੇ
ਤੂੰ ਲਪਟ ਰਹਿਤ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਸਾਖੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਵੇਦਾऽਨ੍ਯੋ ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਤੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੁਰਖ ਵੀ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਕੋਈ ਵੇਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਕਰ੍ਮ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਬੀਜਂ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਦਾਯਕਃ ਕੇਚਿਚ੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਤੂੰ ਕਰਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਕਾਰਂ ਕਮਨੀਯਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਕਮਨੀਯਂ ਚ ਕਿਸ਼ੋਰਂ ਸ਼੍ਯਾਮਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੁੰਦਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਂ ਭਕ੍ਤਾਃ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਤਂ ਮੁਦਾ ੧੩. ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਵਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ੍ਤੁਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਨਿਤ੍ਯਾ ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਰੂਪਾऽਹਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਵਿਭੋ
ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਤੇਜ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਪਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਮਾਯਯਾ ਤਵ ਮਾਯਾऽਹਂ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾऽਸੁਰਾਨ੍ਪੁਰਾ
ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹਾਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਤੋऽਹਂ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਦੇਵੈਸ੍ਤਾਰਕਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪੀਡਿਤੈਃ
ਫਿਰ, ਤਾਰਕ ਦੇ ਦੁਖ ਦੇਣ ਕਾਰਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਲਾਹਿਆ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞੇ ਸ਼ਿਵਾऽਹਂ ਸ਼ਿਵਨਿਨ੍ਦਯਾ
ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵਾ ਬਣ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।