ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਾ ਮਦਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵ—
ਮृਦਾ ਵਿਨਾ ਘਟਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਯਥਾऽਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੁੰਮ੍ਹਾਰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ,
ਵਿਨਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਥਾऽਹਂ ਚ ਸ੍ਵਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਅਹਮਾਤ੍ਮਾ ਹਿ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੋऽਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਆਪ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਨਿਤ੍ਯਃ ਸ਼ਰੀਰੀ ਚ ਭਾਨੁਵਿਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਮੈਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਸੂਰਤ ਹੈ।
ਅਹਮਾਤ੍ਮਾ ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਆਪ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਮਨ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ।
ਮੇਧਾ ਨਿਦ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ਚੈਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਕਲਾਃ
ਸਮਝ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ।
ਅਹਂ ਗੋਲੋਕਨਾਥਸ਼੍ਚ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇਸ਼ਃ ਸਨਾਤਨਃ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋऽਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼ਃ ਪਾਰ੍षਦੈਰ੍ਵृਤਃ
ਮੈਂ ਗੋਲੋਕ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵ ਪਰਸ਼੍ਚ ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਤ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਕੋਟਿਯੋਜਨੇ
ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਕਰੋੜ ਜੋਜਨ ਦੂਰ,
ਵ੍ਰਤਾਰਾਧ੍ਯਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਭੁਜਃ ਸ ਚ ਤਤ੍ਫਲਦਾਯਕਃ
ਉਹ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਦੇਹਾ ਯਥਾ ਗਾਵੋ ਵਿष੍ਣੁਦੇਹਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।
ਯਜ੍ਞਪਤ੍ਨੀਂ ਯਥਾ ਦਾਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਸਦੈਵ ਤੁ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਖ ਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਾ ਪੂਰ੍ਣਹੋਮਂ ਸਾ ਸ਼ਿਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦੌ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰਾ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ।
ਉਵਾਚ ਦੁਰ੍ਗਾ ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੌष੍ਠਤਾਲੁਕਾ
ਦੁਰਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਤਾਲੂ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਨ, ਡਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬੋਲੀ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਗਵਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਦੇਹਿ ਮਤ੍ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਦੇ ਦੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਤਦਾ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਦਤ੍ਤਸ੍ਯਾਮੂਲ੍ਯ ਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਗਵਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਪਣੇਨ ਚ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਤਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਨਾਲ—
ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਦਾਤਾ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵੋ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਇਸ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਦਾਤਾ ਹੈ।
ਦਿਗਮ੍ਬਰਂ ਪੁਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਮਿष੍ਯਾਮਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਗृਹ੍ਯਮਾਣਂ ਕੁਮਾਰੇਣ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਜਦੋਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ—
ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀਤ੍ਯੇਵਮੇਵ ਦੁਰਤ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵਾਃ ਪਾਰ੍ਵਤੀਸਹਿਤਾਸ੍ਤਦਾ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ—
ਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯ੍ਯਪ੍ਰਭੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਚਮਕਦੀ ਜੋਤਿ ਦੱਸੋ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਸੋऽਯਂ ਤੇ षੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕੇ ਵਯਂ ਯੋ ਮਹਾਵਿਰਾਟ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਤੇਰਾ ਸੋਲਵਾਂ ਅੰਸ਼ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਂ-ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਤਦ੍ਵਰ੍ਣਿਤੁਮਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਤਤ੍ਪਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਂ?
ਦੇਵਾ ਉਚੁਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵੇਦਾ ਯਂ ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵੇਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਸਮਰਥ ਹੈ।
ਮੁਨਯ ਉਚੁਃ ਸ੍ਤੋਤੁਮੀਸ਼ਾ ਨ ਵਾਣੀ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਵਾਙ੍ਮਨਸਯੋਃ ਪਰਮ੍
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬੋਲੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ।
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਹੋ ਵਾਙ੍ਮਨਸੋਃ ਪਰਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ।