ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਵੈਵਾਹਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ 1.10.
ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਸੁਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਇਹ ਵਿਆਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਯਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧੁਤਾ ਯੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧ ਚ ਤਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਨ੍ਧਵੋ ਦੁਃਖਦੋ ਦੈਵਾਨ੍ਨਿਸ੍ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋऽਸੁਖਪ੍ਰਦਃ
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਿਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਵਿਦ੍ਯਾਜੋ ਯੋਨਿਜਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰੀਤਿਜਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਦੋਸਤੀ ਵਿਦਿਆ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਮਾਤਾ ਮਿਤ੍ਰਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਮਾਤृਤੁਲ੍ਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਨਾਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਚੌਥਾ ਰਿਸ਼ਤਾ 'ਨਾਮ-ਸੰਬੰਧ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਉਪਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਨਵਜ੍ਞਾ ਚ ਪ੍ਰੇਯਸੀ ਚਿਤ੍ਤਹਾਰਿਣੀ
ਉਪ-ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦੇਸ਼ਭੇਦੇ ਚ ਸਰ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਸ਼੍ਚ ਮਹਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦੇਸ਼ਭੇਦੇ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਪਰ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੀਯਸਾਂ ਨ ਦੋषਾਯ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।। 1.10.
ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਰ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਂ ਨਾਮ ਕਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਜੌ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ?
ਸੋਤਿਰੁਵਾਚ ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਂ ਹਿਮਾਲਿਯੇ
ਸੂਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਤਪਸ੍ਵੀ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਵਰਂ ਸ ਵਵ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੇ।
ਬਭੂਵਾਕਾਸ਼ਵਾਣੀਤਿ ਕੁਰੁ ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਪਤਨੀ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਮਾਨਸੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨ-ਜਨਮੀ ਧੀ ਦਿੱਤੀ।
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨ ਭਵੇਤ੍ਕੁਲਿਸ਼ਾਦ੍ਭਯਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵਜਰ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਰਜਨਨੀਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਕਲਿਆਣਮਿਤਰਾ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ—
ਸ ਸੋਦਰਸ਼੍ਚ ਵਾ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵੇਤਿ ਚ ਸੁਰਾਧਮ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਤਪਾ ਗੇਹਂ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਸੂਨੁਨਾ ਸਹ 1.11.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਤਪਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਧਿਯੁਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਪਤਿਃ
ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸੂਰਜ
ਸੂਰ੍ਯ੍ਯ ਉਵਾਚ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਪਰਾਧਂ ਚ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਬਾਰੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਦ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵਾਹਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੂਜਿਤਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਰਿਤੁष੍ਟੇ ਚ ਤੁष੍ਟੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਸਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਚ ਕृष੍ਣਾਤ੍ਪਰਃ ਸੁਰਃ
ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚ ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪਰਾ
ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕੋਈ ਸਾਧਵੀ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਸਮਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਨ ਚ ਪੂਜ੍ਯੋ ਗੁਰੋਃ ਪਰਃ
ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕੋਈ ਪੂਜਨਯ ਨਹੀਂ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਪੋ ਨਾਨਸ਼ਨਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਰਤ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ।