ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂਵਾਦੇ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਸੁਰਥਸਂਵਾਦੇ ਜ੍ਞਾਨਕਥਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਾਣ 'ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ 'ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਖੰਡ' ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ, ਫਿਰ ਦੁರ್ಗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਸੁਰਥ ਦੇ ਸੰਵਾਦ 'ਜ੍ਯਾਨ ਦੀ ਬਾਤ' ਨਾਮ ਛਿਅੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਕਵਚਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਜੀ ਦਾ ਕਵਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਮਧੁਮਾਸੇ ਚ ਸਂਪ੍ਰੀਤੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਧੁ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਾਲੇ ਸਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਾਣਸਙ੍ਕਟੇ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਸੀ,
ਪੁਰਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਮਹਾਘੋਰਤਰੇ ਮੁਨੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਘੋਰੇ ਚ ਪ੍ਰਾਣਸਙ੍ਕਟੇ
ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਾਨ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ,
ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾ ਸੁਖਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਸਾਰਂ ਭਵਸਨ੍ਤਾਰਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਤਾ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁੱਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਤ੍ਵਮੇਵਾਦ੍ਯਾ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸਗੁਣਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕੰਮ ਲਈ ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ।
ਤੇਜਸ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਪਰਮਾ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਵਿਗ੍ਰਹਾ
ਤੂੰ ਚਾਨਣ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਬੀਜਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਾ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ 2.66.
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੇ ਆਸਰਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਅਕਲ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਦੇਵਦਾਨੇ ਚ ਪਿਤृਦਾਨੇ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਵਨ ਵਿੱਚ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ 'ਸ੍ਵਧਾ' ਵੀ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ।
ਨਿਦ੍ਰਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਦਯਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤृष੍ਣਾ ਤ੍ਵਂ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਵੀ ਹੈਂ, ਦਇਆ ਵੀ ਹੈਂ, ਤਰਸ ਵੀ ਹੈਂ ਤੇ ਆਪੇ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਵੀ ਹੈਂ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਪੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚ ਲਜ੍ਜਾ ਸ਼ੋਭਾ ਦਯਾ ਤਥਾ
ਤੂੰ ਸ਼ਰਧਾ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਸੁਸਤਾਪਣ, ਲਾਜ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਦਇਆ ਵੀ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰੀਤਿਰੂਪਾ ਪੁਣ੍ਯਵਤਾਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਕਲਹਾਙ੍ਕੁਰਾ
ਤੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ ਤੇ ਮੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈਂ।
ਦੇਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪਦੋ ਦਾਤ੍ਰੀ ਧਾਤੁਰ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਕृਪਾਮਯੀ
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਥਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈਂ।
ਯੋਗਿਨਿਦ੍ਰਾ ਯੋਗਰੂਪਾ ਯੋਗਦਾਤ੍ਰੀ ਚ ਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਤੂੰ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ, ਯੋਗ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀ ਚ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਚ ਵੈष੍ਣਵੀ
ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਵਿਸ਼ਨੁਮਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨਵੀ ਹੋ।
ਗ੍ਰਾਮੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਗ੍ਰਾਮਦੇਵੀ ਗृਹਦੇਵੀ ਗृਹੇ ਗृਹੇ
ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੋ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹੋ।
ਮਹਾਯੁਦ੍ਧੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੁष੍ਟਸਂਹਾਰਰੂਪਿਣੀ 2.66.
ਵੱਡੇ ਯੁੱਧਾਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋ।
ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਦਣਯ, ਪੂਜਣਯ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯ ਹੋ।
ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾਵਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਸਤਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਤੇ ਬੁਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਧੀ ਹੋ।
ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਤਾਪਰੂਪਾ ਚ ਵਿਸ਼ਾਂ ਵਾਣਿਜ੍ਯਰੂਪਿਣੀ
ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ।
ਤਥਾऽਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤੇ
ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾ ਮਾਰੀ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ ਮੇ ਮਾਯਾ ਤ੍ਵਂ ਯਯਾ ਸਂਮੋਹਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਅਦਭੁਤ ਮਾਇਆ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ ਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਦੁਰ੍ਗਾਯਾ ਦੁਰ੍ਗਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ, ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਚੀ ਹੈ।
ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਕਾਕਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਮृਤਵਤ੍ਸਾ ਚ ਦੁਰ੍ਭਗਾ
ਜੋ ਔਰਤ ਬੰਝ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਸਮਝੀ ਹੈ—
ਕਾਰਾਗਾਰੇ ਮਹਾਘੋਰੇ ਯੋ ਬਦ੍ਧੋ ਦृਢਬਨ੍ਧਨੇ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਭਿਆਨਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਬੰਦੀ ਹੋ—
ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਗਲਤ੍ਕੁष੍ਠੀ ਮਹਾਸ਼ੂਲੀ ਮਹਾਜ੍ਵਰੀ
ਜੋ ਯਕਸ਼ਮਾ, ਗਲਦਾ ਕੋਟ, ਵੱਡੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ—