ਪਤ੍ਨੀਮਾਤਾ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਸ੍ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ 1.10.
ਪਤਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਸੁਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਿਨੀਜੋ ਭਾਗਿਨੇਯੋ ਭ੍ਰਾਤृਜੋ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਲੀਪਤਿਸ੍ਤੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੈਕਤ੍ਵਹੇਤੁਨਾ
ਸਿਆਲੀ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਭਰਾ, ਸਸੁਰ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਦਾਤਾ ਭਯਤ੍ਰਾਤਾ ਪਤ੍ਨੀਤਾਤਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਦਾਤੁਸ਼੍ਚ ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਭਗਿਨੀ ਗੁਰੁਕਾਮਿਨੀ ਮਾਤਾ ਚ ਤਤ੍ਸਪਤ੍ਨੀ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਿਯਾ ਤਥਾ
ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭੈਣ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਪਤਨੀ, ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤੁਰ੍ਮਾਤਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ੍ਵਸਾ ਤਥਾ
ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਸ-ਸਸੁਰ ਦੀ ਭੈਣ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੌਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇ ਚ ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੇऽਪਿ ਚ
ਪੌਤ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਪੌਤ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਕੁੜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁੜੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ।
ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਕਨ੍ਯਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਪੋष੍ਯਾ ਮਾਤृਸਮਾ ਮੁਨੇ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੋ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਵੈਵਾਹਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ 1.10.
ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਸੁਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਇਹ ਵਿਆਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਯਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧੁਤਾ ਯੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧ ਚ ਤਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਨ੍ਧਵੋ ਦੁਃਖਦੋ ਦੈਵਾਨ੍ਨਿਸ੍ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋऽਸੁਖਪ੍ਰਦਃ
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਿਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਵਿਦ੍ਯਾਜੋ ਯੋਨਿਜਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰੀਤਿਜਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਦੋਸਤੀ ਵਿਦਿਆ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਮਾਤਾ ਮਿਤ੍ਰਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਮਾਤृਤੁਲ੍ਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਨਾਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਚੌਥਾ ਰਿਸ਼ਤਾ 'ਨਾਮ-ਸੰਬੰਧ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਉਪਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਨਵਜ੍ਞਾ ਚ ਪ੍ਰੇਯਸੀ ਚਿਤ੍ਤਹਾਰਿਣੀ
ਉਪ-ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦੇਸ਼ਭੇਦੇ ਚ ਸਰ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਸ਼੍ਚ ਮਹਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦੇਸ਼ਭੇਦੇ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਪਰ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੀਯਸਾਂ ਨ ਦੋषਾਯ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।। 1.10.
ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਰ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਂ ਨਾਮ ਕਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਜੌ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ?
ਸੋਤਿਰੁਵਾਚ ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਂ ਹਿਮਾਲਿਯੇ
ਸੂਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਤਪਸ੍ਵੀ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਵਰਂ ਸ ਵਵ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੇ।
ਬਭੂਵਾਕਾਸ਼ਵਾਣੀਤਿ ਕੁਰੁ ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਪਤਨੀ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਮਾਨਸੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨ-ਜਨਮੀ ਧੀ ਦਿੱਤੀ।
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨ ਭਵੇਤ੍ਕੁਲਿਸ਼ਾਦ੍ਭਯਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵਜਰ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਰਜਨਨੀਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਕਲਿਆਣਮਿਤਰਾ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ—
ਸ ਸੋਦਰਸ਼੍ਚ ਵਾ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵੇਤਿ ਚ ਸੁਰਾਧਮ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।