ਕृष੍ਣੇਤਿ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਦਾਸ੍ਯਦਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਮ ਦਾ ਦੋ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਜਪੇਨੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਵ
ਦਸ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿਧੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਗਮਤ੍ਪੁष੍ਕਰਂ ਮੁਨੇ ਭਗਵਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕृष੍ਣਦਾਸੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਵੈਸ਼ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣਸਂ ਵਾਦੇ ਦੁਰ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸੁਰਥਸਮਾਧਿਮੇਧਸ੍ਸਂਵਾਦੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਵੈਸ਼੍ਯਸਂਵਾਦਕਥਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ 'ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦ, ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਸੁਰਥ, ਸਮਾਧੀ ਤੇ ਮੇਧਸ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਸੰਵਾਦ' ਨਾਮਕ ਤਿਰਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਮੇਵ ਚ
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਸੁਣ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾऽऽਚਮ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਾਸਤ੍ਰਯਂ ਤਦਾ
ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਿਆਸ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਸ ਲੈਣ ਦੀ ਕਲਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕੀਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵषਟ੍ਕਂ ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਕਲ੍ਪਤਰੁਂ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੁੱਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਪੂਜ੍ਯਾਂ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਵੰਦਿਆ, ਉਹ ਅਨਾਦਿ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਾਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਮ੍ 2.64.
ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।
ਸਗੁਣਾਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਰਾਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ; ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਤਵਾਨ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਪ੍ਰਿਯਾਂ ਕृष੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਕृष੍ਣਬੁਦ੍ਧ੍ਯਧਿਦੇਵਤਾਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੁਧੀ ਦੀ ਮੂਲ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਉਹ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਸ਼ਤਭੁਜਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮਹਦ੍ਦੁਰ੍ਗਤਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਦੁਰਗਾ, ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਵੱਡੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।
ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਪ੍ਰਾਣਰੂਪਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਾਮ੍
ਤ੍ਰਿਨੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਧ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਵਾਮਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਮਾਨਸਮੋਹਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਗੋਲ ਗਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ।
ਨਾਸਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣਭਾਗੇਨ ਬਿਭ੍ਰਤੀਂ ਗਜਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮੋਤੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਪਂਕ੍ਤਿਵਿਨਿਨ੍ਦ੍ਯੈਕਦਨ੍ਤਪਂਕ੍ਤਿਸੁਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਪਤ੍ਰਾਵਲੀਰਮ੍ਯਕਪੋਲਯੁਗਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਗਲ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਰਤ੍ਨਕਙ੍ਕਣਭੂषਾਢ੍ਯਾਂ ਰਤ੍ਨਪਾਸ਼ਂਕਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। 2.64.
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ।
ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲਿਨਖਾਸਕ੍ਤਾਲਕ੍ਤਰੇਖਾਸੁਸ਼ੋਭਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਾਂ ਦੇ ਨਖ ਲਾਲ ਲੱਕ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਬਿਭ੍ਰਤੀਂ ਸ੍ਤਨਯੁਗ੍ਮਂ ਚ ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦੋਣੇ ਸਿਨੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਤੀਵ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਚ ਨਿਤਾਨ੍ਤਾਂ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿषੁ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸ਼ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਯਾਮਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣ ਹੈ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਭਾਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮੱਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੰਦੂਰ ਦੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਚਾਰੁਕਜ੍ਜਲਰੇਖਾਭ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍
ਕਾਜਲ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।